Chánh Niệm Tỉnh Giác Không Phải Là Nỗ Lực Loại Bỏ Hay Nắm Giữ Một Trạng Thái Thực Tại Nào

17 Tháng Mười 20182:42 CH(Xem: 100)
Chánh Niệm Tỉnh Giác Không Phải Là Nỗ Lực Loại Bỏ Hay Nắm Giữ Một Trạng Thái Thực Tại Nào
 
River_1B

Chánh Niệm Tỉnh Giác Không Phải Là Nỗ Lực
Loại Bỏ Hay Nắm Giữ Một Trạng Thái Thực Tại Nào
Thư Thầy Trò (20)
HT. Viên Minh, Diệu Từ
Nguồn: trungtamhotong.org
 
____________________

Ngày 27/03/ 2011

 

Kính bạch Thầy,

 

Hôm nay lên mạng nhìn thấy thư thầy trả lời cho con, con đã khóc rất nhiều. Thầy ơi, đệ tử của Thầy 30 năm qua sống trong u mê mờ mịt, con cảm thấy ăn năn và hối tiếc vì đã không tìm đến thầy sớm hơn! Để giờ đây gặp lại thầy, con mới biết mình đã tiêu phí đời mình, miệt mài trong bể khổ trầm luân, bơi lội vẫy vùng trong những hành động xấu xa tranh giành quyền lợi làm phát sinh bao oán ghét và ham muốn.

 

Sau cái chết của chồng con, được gặp lại thầy, được thầy nhắc nhở, con đã tìm hiểu thêm về Đạo Pháp. Hơn một năm qua con đã hiểu mỗi ngày một ít về Phật Pháp, về học đạo sống thiền, nhất là con đã tỉnh giác về cái chết và lẽ vô thường của vũ trụ. Con đã giảm bớt sự nhớ nhung hay đau đớn về cái chết của chồng con. Con cố gắng sống chánh niệm tỉnh giác trong thực tại như đang là nhưng vẫn còn mơ hồ, chưa rõ ràng lắm. Bỗng một hôm con đọc được lá thư thứ năm của Phật tử Như Pháp, Thầy ơi, như có một luồng sáng soi rọi vào tiềm thức u mê tăm tối của con, con đã hiểu ra rồi! Con mừng quá, mừng đến nỗi nửa đêm rồi mà con đã điện thoại cho em gái con ở Canada bảo phải lên mạng đọc ngay bức thư đó! Và nó cũng như con, cũng hiểu được câu "thực tại như nó đang là" mà thầy vẫn từng giảng dạy, nhắc đi nhắc lại nhiều lần.

 

Nhưng thầy ơi, trong những sinh hoạt hằng ngày, con cố kiềm chế nội tâm để được chánh niệm tỉnh giác trong thực tại, nhưng chỉ được một thời gian rồi nội tâm con vẫn tiếp tục căng thẳng với những tư tưởng, chìm đắm trong quá khứ đau buồn thuở chồng con còn sinh tiền, lo âu với những xung đột của hai cháu, suy tính chuyện thừa kế tài sản của gia đình cha mẹ con,… con không thể nào trở lại với thực tại đang là được nữa. Thưa thầy, con phải làm sao để sống đạo sống thiền như lời thầy đã dạy? Con tự chán ghét bản thân con. Hơn một năm trôi qua, kiểm điểm lại bản thân mình, con chỉ thấy con làm được mỗi một việc sống vị tha và cởi mở với gia đình và người đời, ngoài ra con chưa làm gì được so với những gì thầy đã dạy.

 

Nay con bày tỏ cũng thầy, con xin thầy phân tích khai sáng cho con, phải ứng xử thế nào để thoát ra khỏi cái ta ảo tưởng mà thầy đã từng dạy. Con xin đảnh lễ thầy với tất cả lòng tôn kính và biết ơn vô hạn.

 

Kính thư,

 

Con, Diệu Từ.

 

____________________

 

 

Diệu Từ con,

 

Thầy mừng là con đã thấy được giá trị của chánh niệm tỉnh giác đối với thực tại đang là, nhưng do tập khí lâu đời trong mối ràng buộc tình cảm, lý trí với thế giới hình tướng bên ngoài nên tâm con vẫn còn bị chi phối bởi quá khứ, hiện tại và tương lai. Con biết mối ràng buộc đó là sai nên con muốn loại bỏ chúng đi để trở về với thực tại. Con nói “con cố kiềm chế nội tâm để được chánh niệm tỉnh giác trong thực tại”, nhưng đó chính là thái độ sai lầm của con khi chánh niệm tỉnh giác.

 

Chánh niệm là trở về thực tại chứ không cố giữ tâm trên thực tại, bởi vì thực tại trôi qua như một dòng sông chảy xiết, nếu con muốn giữ tâm dừng lại thì con chỉ giữ được một ý niệm hay một hình ảnh về thực tại thôi chứ làm sao giữ yên được trong thực tại? Ngay khi con trở về thực tại là con đã buông xuống mọi ý niệm về thời gian, đó chính là chánh niệm, nhưng khi con muốn giữ chánh niệm lại trên thực tại là con đã rơi vào ý niệm thời gian trở lại. Ý niệm và thời gian tâm lý chính là cái ta ảo tưởng. Muốn nắm bắt thực tại là ý đồ của cái ta ảo tưởng đó.

 

Khi thấy ra điều này con có thể phát hiện được đâu là tiến trình của cái ta ảo tưởng, đâu là sự vận hành của pháp tánh chân như (yathàbhùtà dhammatà), sự phát hiện này chính là tỉnh giác, là minh, là trí tuệ. Trí tuệ là một tia chớp đủ để con thấy ra sự thật một cách toàn diện chứ không phải là cố gắng trì giữ lâu dài tâm con trên thực tại trôi chảy vô thường. Ý đồ duy trì tâm lâu dài của cái ta và tính vô thường vô ngã của pháp là hai sự kiện không thể đồng hành, sao con lại cố gắng ghép chúng lại với nhau?

 

Khi cố gắng trở về duy trì tâm trong thực tại thì “chỉ được một thời gian rồi nội tâm con vẫn tiếp tục căng thẳng với những tư tưởng, chìm đắm trong quá khứ đau buồn…, lo âu với những xung đột của con cái, suy tính chuyện thừa kế tài sản của gia đình… con không thể nào trở lại với thực tại đang là được nữa”. Con có thấy cả hai: tâm căng thẳng lo âu và tâm cố gắng khẩn trương trở về với thực tại đều phát xuất từ ý đồ của bản ngã hay không?  Con có biết rằng căng thẳng, chìm đắm, lo âu, suy tính cũng là thực tại đang là mà con phải khám phá để thấy ra chứ không phải loại trừ chúng đi để trở về thực tại nào khác. Thực tại gồm có hoạt động của thân, của những cảm giác, của những trạng thái tâm và sự tương giao vận hành của chúng. Đối với thân, trở về thực tại có nghĩa là trở về nhận biết trung thực trạng thái hoạt động của thân, cũng vậy, đối với thọ là trở về nhận biết trạng thái thực của cảm giác, đối với tâm là trở về nhận biết trạng thái tâm đang diễn ra, nghĩa là khi đang căng thẳng, chìm đắm, lo âu, suy tính con chỉ cần thấy trạng thái căng thẳng, chìm đắm, lo âu, suy tính… như chúng là, đó mới chính là chánh niệm tỉnh giác trong thực tại chứ không phải cố gắng kiềm chế nội tâm để loại trừ trạng thái thực tại này (tâm), duy trì trạng thái thực tại kia (thân) cho một cái ta luôn tham ưu thủ xả. Hãy nhớ là thấy rõ thực tại chứ không phải là nắm giữ thực tại. Dính mắc hiện tại cũng là một sự chìm đắm như chìm đắm trong quá khứ và tương lai.

 

Chánh niệm tỉnh giác không phải là nỗ lực loại bỏ hay nắm giữ một trạng thái thực tại nào mà là thái độ rỗng lặng trong sáng hoàn toàn vô ngã đối với mọi trạng thái thực tại đang là. Nắm bắt và loại bỏ chính là tham và ưu (sân) mà đức Phật đã khuyến cáo là không để xen vào khi chánh niệm tỉnh giác.

 

Buông thái độ phản ứng của cái ta lăng xăng trong nỗ lực nắm giữ hay loại bỏ trạng thái thực tại chính là tinh tấn, và ngay đó lập tức chánh niệm tỉnh giác lặng lẽ chiếu soi thực tại như nó đang là một cách tự nhiên vô vi, vô ngã.

 

Thực ra con chỉ cần buông thái độ lăng xăng của cái ta xuống để cho mọi pháp đến đi như chúng là, không phản ứng, không chọn lựa lấy bỏ, tức là đã trọn vẹn chánh niệm tỉnh giác rồi chứ không có một thái độ chánh niệm tỉnh giác chủ quan theo ý mình được.

 

Trong ngoài lặng lẽ chẳng vin đâu

Sáng suốt hồn nhiên khỏi vọng cầu

Buông hết một phen không luyến tiếc

Con ơi, ngay đó thấy đạo mầu!

 

Chúc con thân tâm thường an tịnh.

 

Thầy Viên Minh

 

 

 

____________________
 

 

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
25 Tháng Chín 20182:00 CH(Xem: 398)
Dưới đây là bài vè 12 câu dạy thở của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện: --- Thót bụng thở ra. Phình bụng thở vào. Hai vai bất động. Chân tay thả lỏng. Êm chậm sâu đều. Tập trung theo dõi. Luồng ra luồng vào. Bình thường qua mũi. Khi gấp qua mồm. Đứng ngồi hay nằm. Ở đâu cũng được. Lúc nào cũng được!
15 Tháng Chín 20183:53 CH(Xem: 221)
Loại bỏ các âm thanh như tiếng vang/ tiếng kêu ầm/ tiếng hú/ âm-thanh phản-hồi từ micrô sang loa trong Windows 10 bằng cách không-chọn "listen to this device" ("nghe thiết bị này") - Eliminating the echo/clanking/howling/feedback sound from the microphone to the speaker in Windows 10 by unchecking the "listen to this device"
07 Tháng Chín 201810:44 SA(Xem: 260)
Một người ăn mày đến trước một trang viên, gặp nữ chủ nhân để ăn xin. Người ăn mày này rất tội nghiệp, cánh tay bị cụt, tay áo trống trải đung đưa, người nào trông thấy cũng đều khẳng khái bố thí cho. Tuy nhiên, vị chủ nhân này lại không hề khách khí, chỉ ra đống gạch trước cửa nói với người ăn mày: “Ngươi giúp ta chuyển đống gạch này ra nhà sau đi”.
31 Tháng Tám 20189:57 SA(Xem: 235)
Dịu dàng, êm ái, dịu dàng. Phương Tây gió biển thênh thang thổi về, Thầm thì, êm ái, thầm thì. Phương Tây gió biển thổi về thênh thang! Gió theo sóng nước nhịp nhàng. Theo vầng trăng khuất sau làn mây bay. Đưa chàng về thiếp đêm này. Cùng con bé bỏng đang say giấc lành.
30 Tháng Tám 20183:59 CH(Xem: 245)
Suốt gần một năm nay, nhà hàng của Dennis liên tục ế ẩm vì thời buổi kinh tế khó khăn sau cuộc khủng bố 9/11 đã làm chùn bước nhiều khách hàng. Nhà hàng của anh trước kia cũng đã có lúc khách đợi sắp hàng dài nhất trong khu shopping này, thế mà bây giờ thì cả chủ và thợ đều phải ngáp gió đập ruồi cho qua ngày tháng.
04 Tháng Tám 201811:02 SA(Xem: 268)
Một người đàn ông đang thất vọng cùng cực nói với một học giả: "Thế là hết! Tôi đã mất tất cả!". Nhà học giả hỏi: "Thế anh vẫn còn nhìn thấy, nghe thấy, đi lại...được đấy chứ?". Người đàn ông đáp:"Vâng!?". Nhà học giả nói: "Vậy thì tôi cho là cái gì anh cũng còn, chỉ có tiền là mất!". Một câu chuyện thật hay, phải không bạn?
06 Tháng Bảy 20186:17 CH(Xem: 850)
Trải qua dòng lịch sử, nhân loại đã thực hiện được nhiều kỳ công vĩ đại, nhưng con người vẫn phải bóp trán suy nghĩ để tìm hiểu ý nghĩa và nguyên nhân của sự đau khổ diễn ra từ khi chào đời cho đến lúc xuống mồ. Con người vẫn luôn hy vọng có một ngày nào đó sẽ tìm ra được những câu giải đáp thỏa đáng cho những điều bí ẩn
05 Tháng Bảy 20189:27 CH(Xem: 472)
Trong cuộc sống, chúng ta sẽ luôn luôn gặp những người khó chịu và khó tính; và trừ phi bạn muốn sống trong hang núi Hy Mã Lạp Sơn (Himalayan), bạn sẽ phải học cách đối phó với những người nầy. Chúng ta không nên để những người khó tính làm xáo trộn tâm bình yên của chúng ta;
04 Tháng Bảy 20183:00 CH(Xem: 343)
Tôi không tuyên bố rằng, tôi là một ông bố kiên nhẫn nhất trên đời - nhưng đó là mục tiêu của tôi năm nay, và đấy là điều tôi mong muốn để trở thành. Bố mẹ nào cũng thường hay mất kiên nhẫn - đó là một sự thật của cuộc đời. Không có những thiên thần hoàn hảo nào khi nói đến các bà mẹ và các ông bố -
19 Tháng Sáu 20186:17 CH(Xem: 1118)
Mấy ngày gần đây, một số thanh niên nam nữ Phật tử đến chùa gặp thầy hỏi về tình hình đất nước. Các bạn nói rằng, hiện nay nhà nước sắp cho người nước ngoài thuê ba khu vực trọng yếu của Việt Nam là Vân Đồn ở Quảng Ninh, Bắc Vân Phong ở Khánh Hòa và Phú Quốc ở Kiên Giang để làm đặc khu kinh tế, thời hạn cho thuê là 99 năm.
12 Tháng Sáu 20184:21 CH(Xem: 728)
1) Đảng Cộng Sản Trung quốc từ nhiều thập niên qua đã cố tình lấn chiếm lãnh hải, lãnh thổ nước ta; gần đây đã công khai thực hiện việc quân sự hóa quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, tạo sự căng thẳng nghiêm trọng với nguy cơ chiến tranh có thể bùng nổ bất cứ lúc nào tại Biển Đông; chúng ta nhất định phải ngày đêm nghiêm nhặt,
11 Tháng Năm 20189:00 SA(Xem: 3987)
Nếu con yêu Mẹ con ơi. Hãy yêu khi Mẹ còn nơi cõi trần. Mẹ còn cảm nhận tình chân. Ngọt ngào, êm dịu con dâng tràn đầy.
11 Tháng Năm 20188:30 SA(Xem: 8240)
Tới giờ con phải đi rồi. Mẹ ơi con phải đi thôi mẹ à. Khi trong bóng tối nhạt nhòa. Bình minh cô tịch hiện ra dịu hiền
22 Tháng Tư 201810:21 CH(Xem: 1119)
3. "Ở đời đừng có sure 100% về điều gì cả. Sách vở có thể làm hại mình, khiến mình nghĩ rằng đã hiểu biết lắm. Hầu hết những điều ta nói là lặp lại lời của người khác ấy mà": Trái với những lời khuyên thông thường về việc phải đọc sách nhiều vào, thì thầy tôi không thực sự khuyến khích. Sách vở cũng như thức ăn,
28 Tháng Ba 20187:00 SA(Xem: 516746)
Có tài mà cậy chi tài, Chữ tài liền với chữ tai một vần. Đã mang lấy nghiệp vào thân, 3250.Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa. Thiện căn ở tại lòng ta, Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài. Lời quê chắp nhặt dông dài, Mua vui cũng được một vài trống canh.
22 Tháng Ba 201811:06 CH(Xem: 1645)
Mấy hôm trước khi nghe pháp Sư giảng lần đầu tiên, con đã rất hỷ lạc suốt mấy ngày liền vì con tin là mình đã tìm được một vị minh sư. Tối hôm qua, khi nghe đến bài " Ai làm cho mình khổ", con lại khóc rất nhiều. Con không ngờ những bài pháp Sư giảng lại tác động mạnh mẽ đến tâm thức con như vậy.
20 Tháng Ba 20188:38 CH(Xem: 652)
Ngày hôm qua, con gặp lại bạn cũ học ĐH và add FB của bạn. Sau khi xem một vài hình ảnh chồng & con lai của bạn (con rất thích con lai) thì tâm con lại bị bấn loạn. Rất nhiều câu hỏi hiện ra trong đầu con như: sao mình như vầy (có công việc tốt, ngoại hình ko quá tệ...) mà ko quen được người tử tế? Làm sao để có được một em bé con lai dễ thương như vậy? ...
06 Tháng Ba 201810:35 CH(Xem: 836)
Lần đầu tiên tôi nghe câu chuyện về võ thuật tôi yêu thích nầy, khi tôi mới bắt đầu học võ karate. Giờ đây tôi kể lại chuyện nầy cho những người học trò của tôi, và chẳng có gì là ngạc nhiên, khi tôi kể lại chuyện nầy cho các khách-hàng qua sự trình diễn cá nhân của tôi và khách-hàng doanh nghiệp của tôi. Đấy không phải là những chuyện nhiều kịch tính,
27 Tháng Hai 20188:42 CH(Xem: 709)
Tôi có quen một ông bạn, ông ta nói rằng ông ta thường xuyên quên chỗ để cây bút, và ông cũng thường xuyên mất bút. Vì thế, ông chỉ xử dụng những cây bút rẻ tiền, để ông ta khỏi phải phiền muộn về chuyện mất bút. Ông lo lắng về thói quen bất cẩn nầy.
14 Tháng Hai 20188:00 SA(Xem: 1145)
* Ngày xuân nâng chén ta chúc nơi nơi, mừng anh nông phu vui lúa thơm hơi. Người thương gia lợi tức, người công nhân ấm no. Thoát ly đời gian lao nghèo khó. * Á a a a. Nhấp chén đầy vơi chúc người, người vui. Á a a a. Muôn lòng xao xuyến duyên đời.
02 Tháng Tám 201812:13 CH(Xem: 824)
Các Khóa Tu Học Mỗi Năm (Thường Niên) Ở San Jose, California Của Thiền Viện Đại Đăng
15 Tháng Bảy 20186:28 SA(Xem: 1632)
Tăng đoàn trân trọng thông báo và mời toàn thể Quý Đồng Hương Phật Tử xa gần hãy cố gắng về tu tập Chánh Pháp của Bậc Đại Giác Ngộ, để vững niềm tin... để ứng dụng Thiền vào trong cuộc sống. Thiền rất thực tại và rất khoa học. Nếu chúng ta hiểu và hành đúng, thì kết quả giải thoát phiền não ngay trong hiện tại.
19 Tháng Sáu 20186:17 CH(Xem: 1118)
Mấy ngày gần đây, một số thanh niên nam nữ Phật tử đến chùa gặp thầy hỏi về tình hình đất nước. Các bạn nói rằng, hiện nay nhà nước sắp cho người nước ngoài thuê ba khu vực trọng yếu của Việt Nam là Vân Đồn ở Quảng Ninh, Bắc Vân Phong ở Khánh Hòa và Phú Quốc ở Kiên Giang để làm đặc khu kinh tế, thời hạn cho thuê là 99 năm.
24 Tháng Chín 20186:00 CH(Xem: 2388)
Chúng ta khổ nên cầu giải thoát? Nhưng ai làm chúng ta khổ và ai giam giữ chúng ta? Người đời làm chúng ta khổ, cuộc đời giam giữ chúng ta chăng? Chính cái Ta (ngã) làm chúng ta khổ, và cũng chính cái Ta giam giữ chúng ta trong luân hồi sinh tử. Vì nếu không có Ta thì ai chịu khổ, không có Ta thì ai sinh, ai tử?
31 Tháng Năm 201810:49 SA(Xem: 1090)
Ngài Thiền Sư Pháp Minh là một trong những vị Cao Tăng, chân tu, thực hành Hạnh Đầu đà vô cùng tinh tấn của Hệ phái Tăng già Nguyên Thủy Việt Nam. Ngài ra đi nhưng Ngài vẫn còn sống mãi với hình ảnh là một bậc chân tu khả kính, thực hành Giới-Định-Tuệ, in đậm nét trong tâm trí của toàn thể chư Tăng, Tu nữ và hàng Phật tử gần xa.
09 Tháng Tư 201810:21 CH(Xem: 1234)
Quyển sách này gồm các bài kinh theo các chủ đề được tuyển chọn bởi vị nhà sư Tỳ Kheo Bồ-Đề, trong thời gian thầy dịch lại các bộ kinh Nikaya Pali. Đây là một công trình rất hữu ích cho nhiều Phật tử và độc giả trên khắp thế giới. Cũng như vậy, tôi dịch tập tuyển kinh này vì hy vọng nó sẽ rất hữu ích và thuận tiện cho nhiều người Việt Nam:
02 Tháng Mười 20182:48 CH(Xem: 236)
A famous sutra in Mahāyāna Buddhism; its Sanskrit title means "The Heart of the Perfection of Understanding". The text is very short, and it is generally believed to be Buddhist apocrypha written in China using excerpts of a translation of the Mahaprajnaparamita Sutra. The earliest extant text of the Heart Sūtra is the palm-leaf manuscript
31 Tháng Năm 201810:49 SA(Xem: 1090)
Ngài Thiền Sư Pháp Minh là một trong những vị Cao Tăng, chân tu, thực hành Hạnh Đầu đà vô cùng tinh tấn của Hệ phái Tăng già Nguyên Thủy Việt Nam. Ngài ra đi nhưng Ngài vẫn còn sống mãi với hình ảnh là một bậc chân tu khả kính, thực hành Giới-Định-Tuệ, in đậm nét trong tâm trí của toàn thể chư Tăng, Tu nữ và hàng Phật tử gần xa.
08 Tháng Tư 20189:32 CH(Xem: 774)
"Từ kiếp nầy sang kiếp kia, những hạt giống tiếp tục được gieo trồng như thế; Từ kiếp nầy sang kiếp kia, thần mưa tiếp tục tưới rải nước mưa như thế; Từ kiếp nầy sang kiếp kia, người nông dân tiếp tục trồng trọt trên cánh đồng như thế; Từ kiếp nầy sang kiếp kia, thực phẩm tiếp tục tăng trưởng trong cõi người như thế;
30 Tháng Giêng 20181:00 CH(Xem: 3816)
"Một bản chú giải thật sinh động được lưu truyền qua bao thế hệ trên đảo Tích Lan. Nhưng vì tác phẩm viết bằng thổ ngữ địa phương nên sự lợi lạc chẳng đến được các xứ xa xôi. Không chừng tác phẩm sẽ góp phần đắc lực trong việc mang lại an lạc cho hết thảy nhân loại".
12 Tháng Mười Hai 201710:00 SA(Xem: 6282)
Khi Bồ-tát Quán Tự Tại hành sâu Bát-nhã Ba-la-mật-đa, ngài soi thấy năm uẩn đều KHÔNG, liền qua hết thảy khổ ách. Này Xá Lợi Phất! Sắc chẳng khác không, không chẳng khác sắc. Sắc tức là không, không tức là sắc, Thọ, Tưởng, Hành, Thức cũng lại như thế.
02 Tháng Mười Hai 20172:57 CH(Xem: 2831)
(182) Khó mà sinh được làm người, Rồi ra sống được trọn đời khó hơn, Được nghe chánh pháp tuyên dương. Cũng là điều khó trăm đường mà thôi, Duyên may gặp Phật ra đời. Là điều hy hữu, tuyệt vời biết bao.