Hữu Vi-Vô Vi, Chấp Có-Chấp Không, Hữu Môn-Không Môn, Chiêu Thức-Vô Chiêu

05 Tháng Ba 20192:32 CH(Xem: 385)
Hữu Vi-Vô Vi, Chấp Có-Chấp Không, Hữu Môn-Không Môn, Chiêu Thức-Vô Chiêu
 BuddhaGarden3_B
 

Hữu Vi-Vô Vi, Chấp Có-Chấp Không, Hữu Môn-Không Môn, Chiêu Thức-Vô Chiêu
Thư Thầy Trò (7)
HT. Viên Minh, Pháp Minh
Nguồn: trungtamhotong.org
 
____________________
 

 

Kính bạch thầy,

 

Con xin hỏi thêm thầy cho rõ hơn về vấn đề hữu vi - vô vi, chấp có - chấp không. Như con đã trình bày qua với thầy, con bắt đầu vào Đạo từ không môn (Lão Tử, Bát-nhã và Thiền đốn ngộ). Con nghĩ khá nhiều Phật tử Việt Nam cũng bắt đầu tiếp xúc với đạo Phật theo cách thức này do sự phổ biến các kinh sách của Thiền Tông và văn hệ Bát-nhã. Tuy nhiên, người mới tu khi tiếp xúc ngay với các kinh sách này thường mắc phải một số lỗi như sau:

 

1. Chấp Không: Tư duy và lời nói toàn những lý luận cao siêu, phóng khoáng nhưng trên thực tế thì không thực hành được. Nguy hiểm hơn là không quan tâm đến nhân quả, thiện ác và việc tu hành – vì thấy nó còn hình thức và chấp tướng – do đó trên thực tế là khó tu hành được.

 

2. Mâu thuẫn: Do không thực sự hiểu được thế nào là không, nên không biết y cứ vào cơ sở thực tế nào để thực hành.

 

3. Thiền chạy trốn: Khi gặp khó khăn thì lại quán đó là không để chạy trốn và chối bỏ trách nhiệm trong khi cần bình tĩnh đương đầu với khó khăn đó.

 

4. Thiền gỗ đá: Coi mọi thứ là không và không muốn tâm có một chút vọng động, cảm xúc nào với hoàn cảnh bên ngoài. 

 

5. Tướng không chứ không phải tánh không: Điều này đúng là ngày xưa con cũng có cố gắng quán tưởng tánh không, gần đây đọc sách của thầy, con mới biết tu như vậy chỉ đạt được tướng không của tưởng chứ đó không phải là tánh không của pháp.

 

Sau một thời gian tiếp xúc với không môn, mặc dù con có hiểu và biết sự đúng đắn cũng như lợi ích của nó nhưng con vẫn vướng vào các vấn đề ở trên và chủ yếu là không thể áp dụng nó hiệu quả để giải quyết khó khăn của mình. Sau đó, con đọc cuốn Niệm Phật Thập Yếu của HT. Thiền Tâm, trong đó có nói về chấp không, nên con quyết định chuyển sang tu hữu môn, để ý phát triển thiện tâm, trừ các tâm hành và thói quen xấu. Trong sách viết:

 

"Thà rằng chấp có như núi Tu di,

Còn hơn chấp không như hạt cải."

 

Đây là thời kỳ con quán vô thường rất mạnh mẽ, luôn nghĩ việc tu hành gấp gáp – “ngày mai hay kiếp sau, cái gì sẽ tới trước?” - nên lại vướng phải hậu quả của việc tinh tấn quá mức. Nhưng cũng nhờ đọc sách về không môn mà con phát hiện và điều chỉnh dần nhược điểm này. Con học theo thầy Joseph Goldstein, quân bình giữa mục tiêu, cố gắng và buông xả. Tuy nhiên, cách tu của con vẫn mang nặng tính hình thức, lấy bỏ và hoàn thiện tương lai. Cách hiểu của con về việc quân bình giữa có và không, vô vi và hữu vi vẫn chưa thực sự thông; các kiến thức về không môn (về Niết bàn, buông xả) chỉ được áp dụng hạn chế để loại các lỗi chấp có nặng mà thôi. Con xin trình bày ra sau đây. Mong thầy chỉ cho các sai lầm trong nhận thức về vấn đề này:

 

1. Lý tuy đốn ngộ, sự phải tiệm tu: Về lý thì mọi thứ đều vô ngã, tánh không nhưng ban đầu nên bám sát theo nhân quả và hướng thiện, cũng như tu hành nên có thứ bậc và giai đoạn. Sau khi mọi thứ thuần thục thì nó sẽ trở thành bản tính tự nhiên của mình, lúc đó mình hành động đúng theo đạo lý nhưng hoàn toàn tự nhiên. Như thế mới đúng là vô vi, chứ không phải vô vi là không làm gì cả. Nếu như cách thầy nói về con, thì tức là hiện con vẫn mới đang nặng về "chiêu thức" mà chưa sử dụng nó thuần thục để chuyển sang "vô chiêu".

 

2. Việc tu hành giống như lột bỏ các lớp của một củ hành vậy: mỗi giai đoạn sẽ buông bỏ được một số sai lầm trong nhận thức, cảm xúc và hành động. Hết lớp phiền não này thì ta sẽ nhận biết và tu hành với lớp phiền não dưới, càng về sau càng vi tế hơn. 

 

Quan điểm “lột vỏ củ hành” nghe thì khá hợp lý nhưng nếu theo nó thì con lại vướng vào những điều sau:

 

1. Con hoàn toàn không đi theo thiền chỉ thẳng hay thiền đốn ngộ và con cũng không hiểu tại sao lại có thể có bước nhảy từ hữu chiêu sang vô chiêu được?

 

2. Điều này (lột vỏ củ hành) cũng mâu thuẫn với việc tiếp xúc với chân lý ngay trong hiện tại, với tính chất phi thời gian của Pháp.

 

3. Đúng như thầy nói là con cũng chỉ ứng dụng hiệu quả trong một số kinh nghiệm cục bộ chứ chưa thấy tính toàn diện của Pháp. Hai nữa là nhiều khi con phải đợi sự kiện hay thất bại xảy ra rồi mới rút kinh nghiệm và khắc phục nó trong những lần sau chứ không xử lý được vấn đề ngay khi nó vừa mới xuất hiện.

 

4. Con vẫn giữ quan điểm đúng về Niết bàn hay bản tánh của Pháp là không nên sẽ không mắc phải các lỗi chấp có quá nặng, nhưng như thế này thì con vẫn tách biệt mình với Pháp và vướng vào thủ xả.

 

Con muốn hỏi thầy:

 

1. Liệu có cách hiểu như thế nào để tránh được cả hai cực đoan chấp có và chấp không hay không?

 

2. Với người mới vào đạo thì nên tu hành như thế nào? Con nghĩ là nên thiên về hữu: bám sát vào nhân quả, thiện ác và các pháp môn để vượt qua tâm hành xấu, nhưng tất nhiên là có nói đến vô ngã, tánh không, buông xả để tinh tấn một cách quân bình, vừa sức.

 

3. Việc phân chia không môn và hữu môn (tất nhiên là cho người học đạo chứ không phải cho người đã giác ngộ) có hợp lý không hay là lại gây thêm khó khăn cho người học đạo?

 

Sau khi nghe thầy nói về lỗi “lý trí và hữu chiêu” của con, con cũng có thay đổi lại cho việc tu hành mềm mại hơn, tập trung vào hiện tại hơn và bắt đầu thấy có một số chuyển biến tốt. Hiện cách tu của con là nhắc mình quay về với hiện tại, quan sát trực tiếp vạn pháp mà không qua tư duy, lý luận theo kinh điển. Niết-bàn ngay ở đây và bây giờ. Các việc làm khởi lên theo duyên và tùy thuận theo Pháp, chứ không phải lo nghĩ, tính toán nhiều. 

 

Con cũng đã quan sát được các phiền não chính hiện nay của mình và không bị hoàn toàn buông xuôi theo nó như trước. Con thấy rất vui vì điều này. Con xin hỏi khi phiền não khởi lên thì quan sát ngay tánh vô ngã của nó và nhớ rằng phiền não chính là một phần của thực tại (trước đây con hiểu là phiền não là lớp rào ngăn cản mình nhìn thấy thực tại do đó cần phải tiêu diệt nó).  Càng quan sát thì sẽ càng thấy rõ phiền não đó hơn và khi thực sự thấy thì nó sẽ không khởi lên nữa. Cách hiểu mới của con có đúng không? Có phải cách hiểu cũ của con chỉ có thể đúng trên khái niệm nhưng trên thực tại thì sai, phải không?

 

Kính mong thầy giải đáp thắc mắc về nhận thức và pháp hành này cho con.

 

Kính chúc thầy luôn khỏe mạnh và việc hoằng pháp được nhiều thuận lợi.

 

Con, Pháp Minh.

 

____________________

 

 

Pháp Minh con,

 

Để con dễ theo dõi từng vấn đề, thầy sẽ góp ý ngay dưới từng đoạn con nêu ra trong thư:

 

HỎI:

 

- PM: Kính bạch thầy, con xin hỏi thêm thầy cho rõ hơn về vấn đề hữu vi - vô vi, chấp có - chấp không. Như con đã trình bày qua với thầy, con bắt đầu vào Đạo từ không môn (Lão Tử, Bát-nhã và Thiền đốn ngộ). Con nghĩ khá nhiều Phật tử Việt Nam cũng bắt đầu tiếp xúc với đạo Phật theo cách thức này do sự phổ biến các kinh sách của Thiền Tông và văn hệ Bát-nhã. Tuy nhiên, người mới tu khi tiếp xúc ngay với các kinh sách này thường mắc phải một số lỗi như sau:

 

1. Chấp Không: Tư duy và lời nói toàn những lý luận cao siêu, phóng khoáng nhưng trên thực tế thì không thực hành được. Nguy hiểm hơn là lại không quan tâm đến nhân quả, thiện ác và việc tu hành – vì thấy nó còn hình thức và chấp tướng – do đó trên thực tế là khó tu hành được.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Chấp không chỉ xảy ra khi chưa thực sự thấy tánh không của ngã và pháp. Có thể hiểu tánh không qua kiến thức, như là tính chất vô thường, sinh diệt, duyên khởi, không có thực thể độc lập v.v. mà các nhà khoa học và các triết gia đều có thể hiểu được dễ dàng, nhưng đó không phải là thấy biết chân thực (chánh tri kiến) của thiền. Tánh không rốt ráo là bản chất đang là của pháp, không bị ý niệm, nhất là ý niệm bản ngã tham-sân-si (vô minh, ái dục) che lấp. Khi không bị bản ngã tham-sân-si che lấp thì tất cả pháp đều là chân không diệu hữu chứ không phải là không có gì cả. Vậy nếu thực thấy pháp thì làm sao mà chấp không được? Tu chính là điều chỉnh thái độ thấy biết để trực nhận thực tánh pháp. Theo thiền Vipassanā, thái độ đó là tâm thường sáng suốt, định tĩnh, trong lành (tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác) mà Thiền Tông gọi là liễu liễu thường tri. Khi đã thấy thực tánh thì mọi sai lầm bất thiện sẽ tự hoại.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 2. Mâu thuẫn: Do không thực sự hiểu được thế nào là không, nên không biết y cứ vào cơ sở thực tế nào để thực hành.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Không ở đây là bản chất rỗng lặng trong sáng của tánh biết, là tánh không của tâm giác ngộ giải thoát, hoàn toàn vô vi, vô ngã, chứ không phải là tánh rỗng không của sự vật bên ngoài. Khi không bị bản ngã vô minh ái dục ngăn che thì tánh biết tự sáng suốt, định tĩnh, trong lành. Thiền Vipassanā quan sát thực tại thân-thọ-tâm-pháp ngay nơi thực tánh của pháp bằng tánh biết sáng suốt, định tĩnh, trong lành đó, không để ý niệm của bản ngã tham ưu xen vào, thì ngay đó thấy được thực tánh là chân không diệu hữu, thấy rõ nhân quả thực hư v.v. Đó chính là cơ sở thực tế để thiền. 

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 3. Thiền chạy trốn: Khi gặp khó khăn thì lại quán đó là không để chạy trốn và chối bỏ trách nhiệm trong khi cần bình tĩnh đương đầu với khó khăn đó.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Quán không không phải là suy nghĩ rằng mọi sự kiện đều rỗng không, không có thực, mà là trực tiếp thấy ra bản chất thực của mọi sự kiện. Chẳng hạn như khó khăn là một sự kiện có thực, nhưng khó khăn không hẳn là nguyên nhân của đau khổ. Chính khi khởi lên tâm bực tức, lo lắng, sợ hãi thì một bản ngã liền được hình thành đối kháng với khó khăn ấy, nên đau khổ mới bắt đầu phát sinh. Như vậy không cần phải quán khó khăn không có thực tánh để tự đánh lừa hay trốn chạy, mà phải biết sử dụng tánh biết rỗng lặng trong sáng để soi thấy (quán) bản ngã lo lắng sợ hãi là không thật, chỉ là ảo tưởng tạo ra ảo giác khổ đau.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 4. Thiền gỗ đá: Coi mọi thứ là không và không muốn tâm có một chút vọng động, cảm xúc nào với hoàn cảnh bên ngoài. 

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: “Coi mọi thứ là không” cũng chỉ là ảo tưởng. Thực ra, mọi thứ đều có thực tánh (sabhāva) như nó đang là (yathābhūta), còn ý niệm có / không là do ý niệm của bản ngã lý trí chụp mũ lên pháp. Do đó chính bản ngã mới chịu hậu quả của ý niệm có / không ấy chứ pháp vẫn như nó là. Tâm không vọng động không có nghĩa là thờ ơ, lạnh lùng hay vô cảm với hoàn cảnh bên ngoài, mà thật ra khi không vọng động chính là lúc tâm linh động và hoạt dụng cực kỳ bén nhạy, biết tự động điều chỉnh và thích nghi để sống tùy duyên thuận pháp.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 5. Tướng không chứ không phải tánh không: Điều này đúng là ngày xưa con cũng có cố gắng quán tưởng tánh không, gần đây đọc sách của thầy, con mới biết tu như vậy chỉ đạt được tướng không của tưởng chứ đó không phải là tánh không của pháp.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Đúng vậy. Rất dễ nhầm lẫn giữa chữ quán theo nghĩa quán tưởng (paccavekkhati) và chữ quán theo nghĩa quán chiếu (vipassati). Quán tưởng là suy nghĩ về đối tượng thông qua những khái niệm, còn quán chiếu là lặng lẽ chiếu soi trực tiếp trên đối tượng không qua khái niệm nào. Quán tưởng về tánh không thì chỉ thấy tướng không, quán chiếu trực tiếp trên thực tại mới thấy tánh không rốt ráo.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: Sau một thời gian ban đầu tiếp xúc với không môn, mặc dù con có hiểu và biết sự đúng đắn cũng như lợi ích của nó nhưng con vẫn vướng vào các vấn đề ở trên và chủ yếu là không thể áp dụng nó hiệu quả để giải quyết khó khăn của mình. Sau đó, con đọc cuốn Niệm Phật Thập Yếu của HT. Thiền Tâm, trong đó có nói về chấp không, nên con quyết định chuyển sang tu hữu môn, để ý phát triển thiện tâm, trừ các tâm hành và thói quen xấu. Trong sách viết:

 

"Thà rằng chấp có như núi Tu di,

Còn hơn chấp không như hạt cải."

 

Đây là thời kỳ con quán vô thường rất mạnh mẽ, luôn nghĩ việc tu hành gấp gáp – “ngày mai hay kiếp sau, cái gì sẽ tới trước?”, nên lại vướng phải hậu quả của việc tinh tấn quá mức. Nhưng cũng nhờ đọc sách về không môn mà con phát hiện và điều chỉnh dần được nhược điểm này. Con học theo thầy Joseph Goldstein, quân bình giữa mục tiêu, cố gắng và buông xả. Tuy nhiên, cách tu của con vẫn mang nặng tính hình thức, lấy bỏ và hoàn thiện tương lai. Cách hiểu của con về việc quân bình giữa có và không, vô vi và hữu vi vẫn chưa thực sự thông; các kiến thức về không môn (về Niết bàn, buông xả) chỉ được áp dụng hạn chế để loại các lỗi chấp có nặng mà thôi. Con xin trình bày ra sau đây. Mong thầy chỉ cho các sai lầm trong nhận thức về vấn đề này:

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Sở dĩ bày ra không môn và hữu môn đối lập nhau là vì chưa thực thấy tánh đang là (yathābhūta) chân không diệu hữu đồng thời của pháp. Tuệ thấy pháp như nó đang là gọi là tuệ kiến như thị (yathābhūta ñāṇa-dassana) trong thiền Vipassanā. Mọi cố gắng để quân bình giữa có và không, vô vi và hữu vi hoặc quân bình giữa mục tiêu, cố gắng và buông xả đều là hữu vi, hữu ngã do đó con vẫn lúng túng chưa thông là phải. Khi nào con thấy pháp là pháp chứ không phải ngã, thì pháp tự nó quân bình, không cần ý chí xen vào giải quyết.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 1. Lý tuy đốn ngộ, sự phải tiệm tu: Về lý thì mọi thứ đều là vô ngã, tánh không nhưng ban đầu nên bám sát theo nhân quả và hướng thiện, cũng như tu hành nên có thứ bậc và giai đoạn. Sau khi mọi thứ thuần thục thì nó sẽ trở thành bản tính tự nhiên của mình, lúc đó mình hành động đúng theo đạo lý nhưng hoàn toàn tự nhiên. Như thế mới đúng là vô vi, chứ không phải vô vi là không làm gì cả. Nếu như cách thầy nói về con, thì tức là hiện con vẫn mới đang nặng về "chiêu thức" mà chưa sử dụng nó thuần thục để chuyển sang "vô chiêu".

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Điều con vừa phát biểu vẫn còn đứng trên tầm nhìn của bản ngã. Khi con nói: “Sau khi mọi thứ thuần thục thì nó sẽ trở thành bản tính tự nhiên của mình, lúc đó mình hành động đúng theo đạo lý nhưng hoàn toàn tự nhiên” thì trước sau vẫn là bản ngã, dù bản ngã đạt được tự nhiên thì cũng không phải là vô ngã. Cái ngã càng đạt được mức độ cao thâm chừng nào càng khó thấy vô ngã chừng đó.

 

Con lại nói: “Hiện con vẫn đang nặng về "chiêu thức" mà chưa sử dụng nó thuần thục để chuyển sang "vô chiêu", vậy là lại một lần nữa xác định bản ngã đang muốn luyện tập chiêu thức cho thuần thục để chuyển sang vô chiêu. Không bao giờ chiêu thức lại biến thành vô chiêu, mà phải quên chiêu thức đi, hoặc không cần dùng bất kỳ chiêu thức nào nữa thì mới vô chiêu được. Sai lầm lớn nhất trong tu hành là khởi đầu cố gắng tu hữu vi cho hoàn hảo để mong trở thành vô vi. Chẳng khác nào một người gánh rơm rác thuê nghĩ rằng nếu đổi qua gánh vàng ngọc thuê thì sẽ được nhẹ nhàng hơn vậy! Mâu thuẫn của bản ngã là cũng muốn giải thoát cho nhẹ nhàng, nhưng lại cố gắng đeo mang thêm nhiều cái gọi là cao quí, hoàn hảo. Thực ra pháp vốn đã hoàn hảo rồi, chỉ tại cái ngã tham cầu mà không thấy hoặc muốn thấy pháp hoàn hảo theo ý mình nên không bao giờ như ý!

 

Có thứ bậc trong tu chứng, nhưng là thứ bậc trong việc từ bỏ hữu vi cho đến khi hoàn toàn vô vi, chứ không bao giờ có thứ bậc tu hữu vi cho hoàn hảo để đạt đến vô vi cả. Tu hành là thấy ra cái sai xấu thì liền hiển thị cái đúng tốt tự nhiên của pháp, chứ không phải rèn luyện cái đúng tốt theo một tiêu chí nào của bản ngã đề ra. Đốn ngộ là thấy ra bản chất sự thật, tiệm tu là thời gian tất yếu để hóa giải dần cái sai đã thành tập tính. Hai động tác này luôn đi chung và đồng thời với nhau không thể tách rời được.

 

Ví dụ, hành thiền Vipassanā có thể thấy ngay thực tánh vô ngã, đó là đốn ngộ, nhưng phải mất một thời gian lâu mau tùy theo căn tính của mỗi người mới hóa giải được hết cái ngã đã tập nhiễm lâu đời. Đó là tiệm tu. Có điều ngã thì không bao giờ hóa giải ngã được. Thấy pháp thì ngã liền tự giải.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 2. Việc tu hành giống như lột bỏ các lớp của một củ hành vậy: mỗi giai đoạn sẽ buông bỏ được một số sai lầm trong nhận thức, cảm xúc và hành động. Hết lớp phiền não này thì ta sẽ nhận biết và tu hành với lớp phiền não dưới, càng về sau càng vi tế hơn. 

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Tuy ví dụ “tu hành giống như lột bỏ các lớp của một củ hành” là đúng, nhưng đó không phải là hành động ý chí của bản ngã nhằm lột bỏ những trở ngại gây tai hại cho bản thân nó, mà là động tác tự nhiên của pháp đào thải các lớp phiền não do ảo tưởng của bản ngã chủ quan gây ra. Bản ngã luôn cố gắng hoàn thiện mình bằng cách loại trừ các chướng ngại, nhưng pháp lại luôn tùy ứng những chướng ngại để loại bỏ ảo tưởng bản ngã ra khỏi bản chất của pháp. Vậy, nếu thuận ngã mà tu thì “đoạn trừ phiền não trùng tăng bệnh, xu hướng chân như tổng thị tà”, còn thuận pháp mà tu thì phiền não ắt tự sinh tự diệt, không cần động tác lột bỏ hữu vi của bản ngã.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: Quan điểm “lột vỏ củ hành” nghe thì khá hợp lý nhưng nếu theo nó thì con lại vướng vào những điều sau:

 

1. Con hoàn toàn không đi theo thiền chỉ thẳng hay thiền đốn ngộ và con cũng không hiểu tại sao lại có thể có bước nhảy từ hữu chiêu sang vô chiêu được?

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Thiền Vipassanā hay thiền đốn ngộ gì cũng không có bước nhảy nào “từ hữu chiêu sang vô chiêu” cả, mà phải buông bỏ hữu chiêu của bản ngã thì vô chiêu của pháp liền xuất hiện. Nếu là vô chiêu của bản ngã thì đó vẫn là một chiêu. Vấn đề không phải là tu theo trường phái nào mà là có để cho tánh thấy thấy pháp ngay tại đây và bây giờ không, hay mãi lo loay hoay áp dụng chiêu thức, phương pháp, pháp môn để rồi pháp đã “ngàn dặm ra đi” mà vẫn chẳng thấy gì cả!

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 2. Điều này (lột vỏ củ hành) cũng mâu thuẫn với việc tiếp xúc với chân lý ngay trong hiện tại, với tính chất phi thời gian của Pháp.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Đúng vậy. Vì tính chất phi thời gian (akāliko) của pháp nên phải thấy ngay, đừng tính toán đến thời gian từ khởi điểm đến cuối cùng, đừng để ý niệm nào xen vào dù đó là ý niệm Hoa Nghiêm, Đốn Ngộ hay Vipassanā v.v. vì chỉ hao tổn công sức tạo ra thời gian mà thôi.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 3. Đúng như thầy nói là con cũng chỉ ứng dụng hiệu quả trong một số kinh nghiệm cục bộ chứ chưa thấy tính toàn diện của Pháp. Hai nữa là nhiều khi con phải đợi sự kiện hay thất bại xảy ra rồi mới rút kinh nghiệm và khắc phục nó trong những lần sau chứ không xử lý được vấn đề ngay khi nó vừa mới xuất hiện.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Thầy nhắc lại là tại vì con chỉ "rút kinh nghiệm để khắc phục, xử lý lần sau". Con nên biết, tất cả kinh nghiệm, kết luận, kiến thức, sở đắc v.v… đều là thuộc tính của bản ngã, thời gian và đau khổ. Khi con áp dụng kinh nghiệm, kết luận, kiến thức, sở đắc cục bộ có trước cho một sự kiện đến sau thì con không thể trực nhận sự kiện ấy như nó đang là nên mới rơi vào kinh nghiệm cục bộ.

 

Ngay nơi pháp thấy tánh (thực tánh pháp) chứ không phải pháp là phương tiện để con rút ra kinh nghiệm. Kinh nghiệm cục bộ khác với thấy tính toàn diện của pháp ở chỗ một bên có chỗ đến chỗ dừng, có chỗ để trở thành nên mới có luân hồi sinh tử; một bên đến đi tự tại thong dong mà Phật gọi là “không bước tới, không dừng lại” nên mới thoát khỏi luân hồi sinh tử.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 4. Con vẫn giữ quan điểm đúng về Niết-bàn hay bản tánh của Pháp là không nên sẽ không mắc phải các lỗi chấp có quá nặng, nhưng như thế này thì con vẫn tách biệt mình với Pháp và vướng vào thủ xả.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Đúng vậy, còn ý niệm có / không là vẫn còn tự tách rời pháp, nên dĩ nhiên là còn chấp thủ nhị nguyên, tham sân, thủ xả. Niết-bàn, tánh không của pháp, không phải là quan niệm, thì con giữ quan niệm gì? Và chống lại quan niệm gì? Chẳng phải buông hết mọi quan niệm thì ngay đó là tánh không, là Niết-bàn sao?

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: Con muốn hỏi thầy:

 

1. Liệu có cách hiểu như thế nào để tránh được cả hai cực đoan chấp có và chấp không hay không?

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Con lại nói “có cách hiểu như thế nào để tránh…”. “Có cách” tức là rơi vào phương pháp, mà thầy đã nói phương pháp là sản phẩm của tư tưởng, bản ngã chỉ tạo ra thời gian và đau khổ. Còn “hiểu như thế nào” lại rơi vào lý trí vọng thức. Cả “cách” và “hiểu” đều là trở ngại khiến con không thể ngay đó thấy được thực tại hiện tiền. Ngay khi buông ra cái ngã lăng xăng tìm cách để hiểu (sở tri), để được (sở đắc) thì tánh biết liền thấy pháp đúng như thực tánh chân đế muôn đời mà tất cả các bậc giác ngộ đều đã từng thấy.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 2. Với người mới vào đạo thì nên tu hành như thế nào? Con nghĩ là nên thiên về hữu: bám sát vào nhân quả, thiện ác và các pháp môn để vượt qua tâm hành xấu, nhưng tất nhiên là có nói đến vô ngã, tánh không, buông xả để tinh tấn một cách quân bình, vừa sức.

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Đó vẫn là cách tu hữu vi, hữu ngã. Tu như vây có thể trở nên thiện ích, an lạc, nhưng hữu hạn, đó không phải là đạo giác ngộ giải thoát mà đức Phật thực sự chỉ bày. Chủ đích của đức Phật là chỉ bày cho mọi người thấy ra chân lý. Rất nhiều người ngay đó giác ngộ và khi đã thấy pháp, thì đương nhiên thấy rõ nhân quả, thiện ác; đồng thời đã sống thuận pháp thì đương nhiên được thiện ích, an lạc. Tuy nói tu vô vi vô ngã nhưng thiện ích và an lạc cho mình và người là vô hạn. Đó là bậc tùy pháp hành. Một số người khác chưa thấy pháp, chỉ mới hiểu và tin, nhưng nhờ có Phật và các bậc Thánh hướng dẫn nên vẫn đi đúng hướng và giác ngộ giải thoát. Đó là bậc tùy tín hành. Những người còn lại, trí tuệ và đức tin non kém, nên cứ theo tầm hiểu biết chủ quan và nỗ lực cá nhân của mình mà tu tập, trải qua kinh nghiệm này đến kinh nghiệm khác, cứ tưởng là đúng rồi lại thấy sai, mày mò điều chỉnh rất lâu vẫn rơi vào cục bộ. Nếu sớm được bậc thiện trí thức khai thị may ra tìm được đường về, bằng không thì lạc lối trong mê đồ của bản ngã, cao lắm thì được lên các cõi trời, nhưng rơi vào ngã mạn, tà kiến và tẩu hỏa nhập ma là khả năng rất lớn. 

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: 3. Việc phân chia không môn và hữu môn (tất nhiên là cho người học đạo chứ không phải cho người đã giác ngộ) có hợp lý không hay là lại gây thêm khó khăn cho người học đạo?

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Như thầy đã nói ở trên, có / không chỉ là những khái niệm thuộc về tục đế (sammuti sacca), nghĩa là những khái niệm ước định (paññatti) của thế gian, không phải là tánh đế (sabhāva sacca) hay chân đế (paramattha sacca), nghĩa là sự thật rốt ráo như chính bản thân nó là. Vì vậy, 200 năm sau đức Phật Niết-bàn, trong thời kỳ phát triển Tiểu Thừa mới có Phái Nhất Thiết Hữu Bộ chủ trương tất cả pháp đều có, rồi luận sư Heravama lại chủ trương tất cả pháp đều không. Và một lần nữa, 600 năm sau đức Phật Niết-bàn, trong thời kỳ phát triển Đại Thừa lại có Phái Không Luận của Long Thọ và Phái Hữu Luận của Thế Thân ra đời khẳng định rõ nét hơn bằng luận cứ có / không nổi tiếng của mình. Nhưng trong Phật Giáo Nguyên Thủy đức Phật đã dạy “bốn khái niệm có, không, vừa có vừa không, không có không không, đều không áp dụng được cho thực tánh pháp”. Như vậy con nói ý niệm có / không “lại gây thêm khó khăn cho người học đạo” là hoàn toàn chính xác.

 

____________________

 

 

HỎI:

 

- PM: Sau khi nghe thầy nói về lỗi “lý trí và hữu chiêu” của con, con cũng có thay đổi lại cho việc tu hành mềm mại hơn, tập trung vào hiện tại hơn và bắt đầu thấy có một số chuyển biến tốt. Hiện cách tu của con là nhắc mình quay về với hiện tại, quan sát trực tiếp vạn pháp mà không qua tư duy, lý luận theo kinh điển; Niết bàn ngay ở đây và bây giờ. Các việc làm khởi lên theo duyên và tùy thuận theo Pháp, chứ không phải lo nghĩ, tính toán nhiều. 

 

Con cũng đã quan sát được các phiền não chính hiện nay của mình và không bị hoàn toàn buông xuôi theo nó như trước. Con thấy rất vui vì điều này. Con xin hỏi khi phiền não khởi lên thì quan sát ngay tánh vô ngã của nó và nhớ rằng phiền não chính là một phần của thực tại (trước đây con hiểu là phiền não là lớp rào ngăn cản mình nhìn thấy thực tại do đó cần phải tiêu diệt nó).  Càng quan sát thì sẽ càng thấy rõ phiền não đó hơn và khi thực sự thấy thì nó sẽ không khởi lên nữa. Cách hiểu mới của con có đúng không? Có phải cách hiểu cũ của con chỉ có thể đúng trên khái niệm nhưng trên thực tại thì sai, phải không?

 

TRẢ LỜI:

 

Thầy: Hướng tu hiện nay của con đã bắt đầu đúng hướng. Thiền là thấy ra thực tánh pháp mà đức Phật gọi là Vipassanā còn Thiền Tông gọi là kiến tánh. Khi không còn lý trí của bản ngã lăng xăng che lấp thì thực tánh pháp tự trình hiện, vì lúc đó tánh thấy hoàn toàn rỗng lặng trong sáng không còn bị vọng thức nào ngăn ngại nữa. Có điều là tự nhiên thôi, đừng quá tinh tấn mà tạo ra kẽ hở để bản ngã tham-sân-si có dịp xen vào.

 

Thầy Viên Minh.

 

 

____________________

 

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
17 Tháng Bảy 20198:41 CH(Xem: 25)
Kyle Huỳnh, 15 tuổi, học lớp 10 tại trung học Bolsa Grande, treo cổ tự tử tại nhà ngày 29 Tháng Mười Một gây xúc động mạnh nơi bạn học, đau buồn nơi gia đình, hoang mang nơi cộng đồng; và trên hết, để lại quá nhiều câu hỏi cho bất cứ bậc phụ huynh nào có con đang bước vào tuổi trưởng thành. Nguyên nhân cái chết thương tâm của Kyle
30 Tháng Sáu 20194:12 CH(Xem: 196)
Rừng Thu (Autumn Forest) - 50 bài thơ chuyển ngữ Anh Việt. Xuất bản June 2019 - Tác phẩm mới của nhà thơ: Tâm Minh Ngô Tằng Giao
11 Tháng Sáu 20199:53 CH(Xem: 178)
Trời mang sức mạnh núi này, Mang hùng vĩ của thân cây trên đồi, Hè mang hơi ấm mặt trời, Và bình lặng của biển khơi khắp miền, Mang hồn quảng đại thiên nhiên, Vòng tay an lạc của đêm lặng lờ, Mang thông thái của tuổi già, Tiềm năng chim phượng bay xa vô ngần,
04 Tháng Sáu 201911:04 SA(Xem: 216)
1. Quy tắc đầu tiên: "Bất cứ người nào bạn gặp cũng đúng là người mà bạn cần gặp cả." Điều này có nghĩa rằng không ai xuất hiện trong cuộc đời chúng ta một cách tình cờ cả. Mỗi người xung quanh chúng ta, bất cứ ai chúng ta giao lưu, đều đại diện cho một điều gì đó, có thể là để dạy chúng ta điều gì đó hoặc giúp chúng ta cải thiện tình hình hiện tại.
03 Tháng Sáu 201911:47 SA(Xem: 226)
Trong một lần bình luận của mình, Glenn Beck đã từng nói rằng: Một người bình thường muốn chứng minh bản thân bình thường là điều hết sức khó khăn. Có lẽ chỉ có người không muốn chứng minh điều gì hết, mới có thể được gọi là một người bình thường. Về sau, rất nhiều người đã để lại lời bình luận của riêng họ
02 Tháng Sáu 20199:08 CH(Xem: 260)
Phóng viên nổi tiếng Sydney Harries và một người bạn dừng chân mua báo ở một quầy bán báo, người bạn mua xong rất lịch sự nói lời "Cám ơn!" nhưng người chủ quầy báo thì ngược lại, mặt lạnh như tiền, một tiếng cũng không thèm mở miệng. Hai người rời quầy báo tiếp tục đi về phía trước, Sydney Harries hỏi:
23 Tháng Năm 20199:43 SA(Xem: 296)
Tiền kiếp – có hay không? Miêu tả 2500 trường hợp trẻ em thuộc dữ liệu của trường Đại học Virginia (Hoa Kỳ) được các nhà nghiên cứu tìm hiểu cẩn thận kể từ khi bác sĩ Ian Stevenson nghiên cứu trường hợp đầu tiên cách đây 40 năm. Những đứa trẻ này thường bắt đầu kể về kiếp trước ở độ tuổi hai hoặc ba và có thể nói về gia đình lúc trước
21 Tháng Năm 20196:01 CH(Xem: 309)
Đây là cuốn sách thứ ba, trong loạt sách kể về những câu chuyện của các bệnh nhân của tôi. Tuy nhiên câu chuyện trong sách này có tính hấp dẫn nhất từ trước đến nay mà tôi đã được chứng kiến. Họ là một đôi bạn tri kỷ, mãi mãi gắn chặt vào nhau bằng tình yêu qua hết kiếp này sang kiếp khác. Làm thế nào mà chúng ta có thể tìm gặp
20 Tháng Năm 20199:06 CH(Xem: 307)
Thời đại ngày nay là thời đại khoa học, nhưng có thể nói chính xác hơn là thời đại khoa học vật chất, còn khoa học tinh thần thì có lẽ mới chỉ là những bước đi chập chững. Từ thượng cổ người ta đã suy nghĩ và tìm hiểu xem có tiền kiếp và luân hồi không, nhưng cho tới nay hầu như chưa có câu trả lời "khoa học". Những ý niệm, khái niệm,
11 Tháng Năm 201910:49 CH(Xem: 316)
Một chàng trai đến tìm nhà sư, anh nói: - Thưa thầy con muốn buông vài thứ nhưng con do dự quá, con mệt mỏi vô cùng. Nhà sư đưa anh ta 1 cái tách và bảo anh cầm, đoạn ông rót đầy tách trà nóng vừa mới pha xong. Chàng trai nóng quá nhưng anh vẫn không buông tay mà chuyển từ tay này sang tay kia cho đến khi nguội đi
19 Tháng Tư 201912:04 CH(Xem: 412)
Nói dối là một phần được chấp nhận trong cuộc sống, từ việc chúng ta tự động trả lời 'Tốt' khi có ai hỏi 'Hôm nay cậu thế nào?' cho đến lời khen khi một người bạn hỏi chúng ta có thích kiểu đầu mới trông phát gớm của cô ấy không. Ấy vậy mà bất chấp sự phổ biến của nói dối trong cuộc sống chúng ta, đa số chúng ta không thật sự giỏi
18 Tháng Tư 20199:52 CH(Xem: 297)
Wabi-sabi tạo nơi trú ẩn chống nỗi ám ảnh của thế giới hiện đại về sự hoàn hảo, và chấp nhận sự không hoàn hảo một cách có ý nghĩa hơn và đẹp hơn, theo cách riêng của họ. Rút tay một cách miễn cưỡng ra khỏi chiếc bát đang quay chầm chậm, tôi nhìn thành bát không được đồng đều từ từ dừng lại, mong có thể điều chỉnh nó thẳng lên chút nữa.
17 Tháng Tư 20199:51 CH(Xem: 375)
Mọi đứa trẻ ở Nhật Bản được dạy dỗ 'gaman', tức là kiên trì nhẫn nại ở các thời điểm khó khăn. Đó có phải một cách để tạo ra một xã hội trật tự, hay 'gaman' có một mặt tối của nó? Ngày làm việc ở Tokyo thường bắt đầu bằng một chuyến đi qua hệ thống tàu điện ngầm nhộn nhịp nhất thế giới. Khoảng 20 triệu người đi tàu ở thủ đô Nhật Bản mỗi ngày.
28 Tháng Giêng 201910:04 CH(Xem: 463)
Ăn uống: Sử dụng nhiều rau xanh hàng ngày để bổ sung chất xơ cho đường tiêu hóa giúp làm nhuận tràng, hạn chế thực phẩm giàu béo, hạn chế dầu mỡ, thực phẩm chiên rán, hạn chế dùng chất kích thích như chè, café, bia rượu, chất cay, đắng, nóng. Uống đủ nước hàng ngày. – Vận động: Tránh béo phì, thường xuyên vận động
26 Tháng Giêng 20199:51 CH(Xem: 652)
Có một cậu sinh viên và một người Thầy lớn tuổi đang trao đổi với nhau về sự hoàn hảo. Chàng thanh niên với sức khỏe và lòng nhiệt huyết luôn muốn đi tìm cho mình mọi sự hoàn hảo. Người Thầy đã chú ý lắng nghe và thấu hiểu cậu sinh viên. Với bao nhiêu năm sống và hiểu biết bao chuyện xảy ra, ông nhẹ nhàng nói với cậu sinh viên:
21 Tháng Giêng 201910:37 CH(Xem: 591)
Từ trước khi được làm mẹ, tôi đã gặp chẳng ít những người mẹ đau khổ, luôn tự hỏi một câu: Tại sao mình đã hy sinh cho con tất cả, mà vẫn chẳng thể có được đứa con như mình mong muốn? Đứa con ấy có thể đã hỗn hào với mẹ, có thể đã cưới người vợ không hợp ý mẹ, đã lựa chọn một nghề nghiệp mà người mẹ kịch liệt phản đối,
05 Tháng Giêng 20196:40 CH(Xem: 711)
Có nơi nào đủ da thú vật để bao phủ toàn bộ thế giới không? Chẳng cần thế, tôi chỉ cần đi một đôi dép bằng da thú vật, thì cũng giống như cả thế giới nầy được bao phủ bằng da. Cũng như thế, tôi không thể nào kềm chế các hiện tượng bên ngoài, nhưng tôi có thể kềm chế tâm của tôi. Nếu làm như vậy, tôi đâu cần kềm chế bất cứ điều gì khác?
02 Tháng Giêng 201910:36 SA(Xem: 901)
Quy Tắc Thứ Nhì - Bạn sẽ được trao tặng các bài học. Bạn được theo học tại một trường toàn thời gian (không chính thức) có tên là Cuộc Đời. Mỗi ngày ở trường học nầy bạn sẽ có cơ hội học các bài học. Bạn có thể thích hoặc ghét những bài học nầy, tuy nhiên, bạn đã sắp đặt chúng như một phần trong học trình của bạn.
25 Tháng Chín 20182:00 CH(Xem: 1362)
Dưới đây là bài vè 12 câu dạy thở của bác sĩ Nguyễn Khắc Viện: --- Thót bụng thở ra. Phình bụng thở vào. Hai vai bất động. Chân tay thả lỏng. Êm chậm sâu đều. Tập trung theo dõi. Luồng ra luồng vào. Bình thường qua mũi. Khi gấp qua mồm. Đứng ngồi hay nằm. Ở đâu cũng được. Lúc nào cũng được!
15 Tháng Chín 20183:53 CH(Xem: 3097)
Loại bỏ các âm thanh như tiếng vang/ tiếng kêu ầm/ tiếng hú/ âm-thanh phản-hồi từ micrô sang loa trong Windows 10 bằng cách không-chọn "listen to this device" ("nghe thiết bị này") - Eliminating the echo/clanking/howling/feedback sound from the microphone to the speaker in Windows 10 by unchecking the "listen to this device"
12 Tháng Bảy 20199:30 CH(Xem: 636)
Khóa Tu "Chuyển Nghiệp Khai Tâm", Mùa Hè 2019 - Ngày 12, 13, Và 14/07/2019 (Mỗi ngày từ 9:00 AM đến 7:00 PM) - Tại: Andrew Hill High School - 3200 Senter Road, San Jose, CA 95111
12 Tháng Bảy 20199:00 CH(Xem: 2128)
Các Khóa Tu Học Mỗi Năm (Thường Niên) Ở San Jose, California Của Thiền Viện Đại Đăng
12 Tháng Hai 20196:53 SA(Xem: 1110)
Là những người Phật Tử, tôi mạnh mẽ tin rằng chúng ta nên đại diện cho giới không-gây-hại bằng mọi cách chúng ta có thể làm được, và chúng ta sẵn sàng đứng lên bảo vệ giới luật nầy. Tôi nghĩ rằng điều này không có nghĩa là chúng ta chỉ nên ngồi thiền định, hoặc là chỉ nói lời nguyện cầu từ bi, vân vân...
11 Tháng Bảy 201910:36 SA(Xem: 81)
Đây là quyển sách đầu tiên chúng tôi viết về Thiền. Nó đã thai nghén nhiều năm, nay mới ra mắt độc giả. Chúng tôi cho nó ra đời nhằm vào những điểm sau đây: - Để bổ cứu phần nào lối học Phật mất gốc của Phật giáo đồ Việt Nam. - Để giúp cho những người có thiện chí tu thiền biết được lối tu và phân biệt tà chánh.
09 Tháng Bảy 20194:14 CH(Xem: 98)
Chúng tôi viết những bài này với tư cách hành giả, chỉ muốn độc giả đọc hiểu để ứng dụng tu, chớ không phải học giả dẫn chứng liệu cụ thể cho người đọc dễ bề nghiên cứu. Bệnh của chúng tôi là, cái gì thấy hay, không thể ôm ấp trong lòng, mà phải phô bày cho mọi người cùng biết;
07 Tháng Bảy 20199:33 CH(Xem: 189)
Chúng tôi viết quyển sách này cho những người mới bắt đầu học Phật. Bước đầu tuy tầm thường song không kém phần quan trọng, nếu bước đầu đi sai, những bước sau khó mà đúng được. Người học Phật khi mới vào đạo không hiểu đúng tinh thần Phật giáo,
22 Tháng Sáu 20194:39 CH(Xem: 460)
"Ở gần tỉnh Benares, trong công viên nai ở Isipatana, Bậc Giác Ngộ, bậc hoàn hảo, bậc hoàn toàn tỉnh thức, tức là Đức Phật đã lăn Bánh-Xe-Pháp cao-quý nhất. Và bánh xe pháp nầy khộng thể nào quay ngược (trở lại) bởi bất cứ người nào trên thế giới, dù cho: đó là nhà sư tu khổ hạnh, hoặc là vị Bà La Môn, hoặc là vị trời, hoặc là Ma Vương,
20 Tháng Sáu 201910:54 CH(Xem: 464)
Tại thành phố Sāvatthī (Xá Vệ). "Nầy các Tỳ Kheo, ta sẽ giảng dạy, và phân tích cho các ông nghe về con đường cao quý có tám phần. Khi ta nói, các ông hãy chú ý và lắng nghe." "Bạch Thế Tôn, dạ vâng," họ cùng trả lời. Rồi, Đức Phật nói như sau: "Con đường cao quý có tám phần là gì? Con đường nầy gồm có: cái-nhìn-đúng, suy-nghĩ-đúng,
11 Tháng Ba 20191:03 CH(Xem: 913)
Hôm nay là ngày quý vị làm việc một cách hăng hái - Bởi vì ai biết được, cái chết có thể xảy ra ngày mai! Chẳng có cách nào để mặc cả (và điều đình) với lưỡi hái của Thần Chết và đoàn âm binh đáng sợ của ông ta. Vị Đại Sư sống an lạc đã giải thích rằng những người hết lòng sống thiền (theo cách trên), họ sống với tâm hăng hái
07 Tháng Hai 201912:02 CH(Xem: 1190)
Có lần Đức Phật sống tại Rajagaha (Vương Xá) trong Khu Rừng Tre gần Nơi Nuôi Những Con Sóc. Lúc bấy giờ, vị Bà La Môn tên là Akkosa Bharadvaja đã nghe người ta đồn đãi như sau: "Bà La Môn Bharadvaja, dường như, đã trở thành một nhà sư tu theo Đại Sư Gotama (Cồ Đàm)." Tức giận và không vui, ông ta đi đến nơi Đức Thế Tôn ở.
06 Tháng Hai 201910:00 SA(Xem: 1541)
1. Tôi nghe như vầy. Có lần Đức Phật, trong khi đi hoằng pháp ở nước Kosala nơi có một cộng đồng rất đông Tỳ Kheo, ngài đi vào một tỉnh nhỏ nơi cư trú của người Kalama, có tên là Kesaputta. Người (bộ lạc) Kamala là các cư dân của Kesaputta: "Đức Thế Tôn Gotama (Cồ Đàm), là một vị tu sĩ, là con trai của dòng họ Sakyans (Thích Ca),
05 Tháng Hai 201910:45 CH(Xem: 4464)
Phước lành thay, thời gian nầy vui như ngày lễ hội, Vì có một buổi sáng thức dậy vui vẻ và hạnh phúc, Vì có một giây phút quý báu và một giờ an lạc, Cho những ai cúng dường các vị Tỳ Kheo. Vào ngày hôm ấy, lời nói thiện, làm việc thiện, Ý nghĩ thiện và ước nguyện cao quý, Mang lại phước lợi cho những ai thực hành;