Đời Sống Bấp Bênh - Life Is Uncertain, Death Is Certain

23 Tháng Chín 20202:07 CH(Xem: 509)
Đời Sống Bấp Bênh - Life Is Uncertain, Death Is Certain

DoiSongBapBenh


Đời Sống Bấp Bênh - Life Is Uncertain, Death Is Certain
Venerable Sri Dhammananda Mahathera
Phạm Kim Khánh dịch
Source-Nguồn: budsas.org


__________________

MỤC LỤC - CONTENTS 
  1. "Đời Sống Quả Thật Bấp Bênh, Vô Định, Cái Chết Sẽ Đến, Chắc Như Thế."
  2. Sợ Chết
  3. Bệnh và Chết
  4. Ảnh Hưởng Của Con Người Vẫn Còn
  5. Triết Lý Phật Giáo
  6. Nguyên Nhân Của Phiền Não
  7. Chết Là Hiện Tượng Phổ Cập Cùng Khắp
  8. Ngũ Uẩn
  9. Tái Sanh
  10. Một Bó Những Nguyên Tố và Những Năng Lực
  11. Những Nguyên Nhân Của Sự Chết
  12. Đối Phó Với Những Sự Việc Xảy Ra Trong Đời Sống
  13. Chết là Điều Không Thể Tránh
  14. Bổn Phận và Trách Nhiệm Của Ta
  15. Ái DụcVô Minh
  16. Suy Niệm Về Sự Chết
  17. Chết Là Một Phần Của Đời Sống
  18. Sống Giác Tỉnh
  19. Chết Một Cách Tốt Đẹp
  20. Cái Chết Thanh Bình An Lạc
  21. Tôi Chết Ngày Hôm Nay
  22. ***

  1. "Life is uncertain - Death is certain"
  2. Fear of Death
  3. Illness and Death
  4. Man's Influence Persists
  5. Buddhist Philosophy
  6. Cause of Sorrow
  7. Death is Universal
  8. The Five Aggregates
  9. Rebirth
  10. A Bundle of Elements and Energies
  11. Causes of Death
  12. Face Facts
  13. Death is Inevitable
  14. Our Duties and Responsibilities
  15. Craving and Ignorance
  16. Contemplation on Death
  17. Death is Part of Life
  18. Living Consciously
  19. Dying a Good Death
  20. Peaceful Death
  21. I Died Today
  22. ***

"Đời Sống Quả Thật Bấp Bênh, Vô Định, Cái Chết Sẽ Đến, Chắc Như Thế."

 

Đó là một câu nói rất quen thuộc trong Phật Giáo. Đã thấu rõ rằng chết là diễn biến chắc chắn phải đến và là hiện tượng thiên nhiên mà mỗi người đều phải đối phó, tuy nhiên, theo bẩm sinh tự nhiên, tất cả chúng ta đều sợ chết bởi vì ta không hiểu biết suy tư như thế nào về cái chết không thể tránh. Chúng ta thích bám níu chặt chẽ vào đời sống và vào cơ thể vật chất của mình, do đó phát triển mạnh mẽ lòng tham và luyến ái.

 

Một em bé vào đời đem niềm hoan hỷhạnh phúc đến tất cả thân bằng quyến thuộc. Chí đến bà mẹ, đã trải qua những ngày tháng cưu mang cực kỳ khổ nhọc, cũng quên đi nỗi khổ và lấy làm rất vui sướng, mãi mê nhìn em bé sơ sanh với tấm lòng trìu mến yêu thương. Bà cảm thấy rằng những khổ nhọc trong bao nhiêu ngày tháng, giờ đây đã được đền bù xứng đáng. Tuy nhiên em bé khóc oa oa, hình như muốn thổ lộ tâm tình, nói lên rằng khi bước vào đời em đã chia xẻ những khổ đau của mẹ. Em trưởng thành, tiến vào lứa tuổi thiếu niên, thanh niên, rồi đến trung niên, tạo đủ thứ nghiệp -- thiện và bất thiện. Rồi em trở nên già nuacuối cùng buồn thảm giả từ cuộc đời, xa lìa bằng hữu họ hàng. Đó là bản chất của kiếp sinh tồn mà mỗi chúng sanh phải trải qua. Người ta cố gắng trốn tránh và lẫn thoát nanh vuốt của thần chết, nhưng không ai có đủ khả năng làm được việc ấy. Vào lúc lâm chung, tâm họ vởn vơ bay liệng quanh quẩn bám theo tài sản sự nghiệp, lo lắng cho con, cho cháu, cho người nầy, người nọ. Kế tiếp theo sau, nhưng không phải là cuối cùng, họ hết lòng lo lắng đến cái thân quý báuyêu dấu của họ, mặc dầu được thận trọng chăm sóc, ngày nay đã mòn mỏi, suy tàn, hư hoại, và kiệt lực. Họ rầu buồn, họ sầu khổ vì tâm phải lìa thân. Quả thật không thể chịu đựng, mặc dầu không thể tránh.

 

Đó là phương cách mà phần đông người ta từ giả cuộc đời -- với những lời ta thán, than van rên rỉ. Nỗi thống khổ mà cái chết đem lại được người ta xem là vô cùng khủng khiếp -- đó là một thái độ tinh thần được dưỡng nuôi trong đêm tối của vô minh.

"Life is uncertain - Death is certain"

 

This is a well known saying to Buddhism. Knowing very well that death is certain and it is a natural phenomenon that everyone has to face, we should not be afraid of death. Yet, instinctively, all of us fear death because we do not know how to think of its inevitability. We like to cling to our life and body and so develop too much craving and attachment.

 

A child comes into this world bringing joy and happiness unto all near and dear ones. Even the mother who had to bear extreme labour pains is pleased and delighted to behold her new-born child. She feels that all the trouble and pain borne by her were well worth it. However, by crying, the child seems to suggest it too has its share of suffering for coming into this world. The child grows into an adolescent and later into an adult, performing all sorts of good and bad deeds. He eventually grows old and finally bids farewell to this world leaving his kith and kin in deep sorrow. Such is the nature of existence of a human being. People try to evade and escape from the clutches of death but no one is able to do so. At the moment of death, they have their minds hovering over their hoard of acquired wealth, unduly worrying about their dear children surrounding them. Last but not least, they keep evincing much concern over their own precious bodies, which, despite the tender care and attention, lavished by them are now worn out, decaying and exhausted. It grieves one's heart to separate oneself from the body. It is unbearable though unavoidable. This is the way most people take leave of this world -- with moans and groans. The pangs of death are considered dreadful, an attitude fed by ignorance.


Sợ Chết

 

Con người bị khuấy động, không phải do sự vật bên ngoài mà vì những hình ảnh của đời sống tương lai do tín ngưỡng và trí tưởng tượng gợi ra trong tâm. Như cái chết chẳng hạn, tự nó không phải là cái gì đáng kinh sợ; tình trạng khủng khiếp ghê sợ chỉ hiện hữu trong tâm. Thông thường ta không đủ can đảm để diện đối diện nhìn thẳng vào ý nghĩ về cái chết của chính mình. Đối với một tâm hồn không thể đương đầu với thực tế, nói nhiều về chân lý của sự khổ có thể được xem hình như quá kinh khủng và không thể chấp nhận, nhưng chắc chắn có thể giúp làm giảm suy, hay loại trừ tình trạng kinh sợ vì không biết phải trực diện cái chết như thế nào. Một khi đời sống được phóng ra như viên đạn của một khẩu súng, thì nó bay thẳng đến mục tiêu -- sự chết. Đã nhận thức như vậy, ta phải can đảm đối phó với diễn tiến thiên nhiên nầy. Muốn có tự do trong đời sống, ta phải cũng được tự do vượt ra khỏi nổi lo sợ cái chết. Tình trạng kinh sợ chỉ đến với những ai không thấu hiểu những định luật của Thiên Nhiên. Trong bộ Anguttara Nikàya, Tăng Nhứt A Hàm, Đức Phật dạy, "Kinh sợ phát sanh đến hạng cuồng si, không đến người trí." Kinh sợ không phải gì khác hơn là những trạng thái tâm. Chúng ta hãy nhớ lại những gì khoa học dạy về tiến trình của sự chết. Nó chỉ là một tình trạng sinh lý suy mòn của cơ thể vật chất. Một cách không cần thiết chúng ta tự tạo cho mình những tình trạng khủng khiếp tưởng tượng hay phỏng đoán, những điều không bao giờ xảy ra. Như khoa học gia nổi tiếng, Sir William Osler, đã viết "Theo kinh nghiệm về bệnh viện rộng lớn của tôi, phần đông người ta chết thật sự không đau đớn hay lo sợ."

 

Một vị y tá kỳ cựu có lần nói, "Đối với tôi, thảm trạng quan trọng mà hình như nhiều người luôn luôn bị ám ảnh suốt đời là nỗi lo sợ về hiện tượng chết -- nhưng rồi khi cái chết đến, họ nhận thấy rằng nó cũng thiên nhiên như chính cuộc sống. Trong giờ phút cuối cùng, có ít người sợ chết. Trong tất cả những kinh nghiệm bản thân của tôi, chỉ có một người hình như cảm nghe khiếp sợ -- đó là một thiếu phụ đã có hành động hung ác đối với người chị, và lúc ấy đã quá trễ để sửa mình."

 

"Vài điều kỳ lạ và tốt đẹp xảy đến khi người ta đi đến cuối đoạn đường. Tất cả những điều lo sợ, tất cả những trạng thái khiếp đảm và kinh hoàng, đều tan biến. Tôi thường nhìn cặp mắt đầy kinh ngạchạnh phúc của họ khi họ nhận chân đây là sự thật. Đó là tất cả những phần tốt đẹp của Thiên Nhiên."

 

Luyến ái đời sống trên thế gian làm cho ta sợ chết, một lo sợ không tự nhiên. Nó tạo ra những lo âu về đời sống -- tạo ra con người không bao giờ dám mạo hiểm, dầu mạo hiểm cho lẽ phải, mạo hiểm làm điều lành. Con người ấy sống trong sợ hải và luôn luôn lo âu vài chứng bệnh hay một tai nạn sẽ đoạt mất đi cuộc đời nhỏ nhoi và quý báu mà họ từng trìu mến tưng tiu.

 

Nhận thức rằng chết là điều không thể tránh, người mến yêu cuộc sống trên thế gian sẽ vái van cầu nguyện, ước vọng rằng "linh hồn" của họ sẽ vĩnh viễn tồn tại trên một cảnh trời. Không ai có thể an tâm hoan hỷ trong cơn bão táp của lo sợ và ước mong kỳ vọng. Rất khó mà coi thường và không quan tâm đến những biểu hiện bề ngoài của bản năng tự sinh tồn ấy.

 

Tuy nhiên cũng có phương cách để chế ngự sự lo sợ nầy. Hãy quên đi khái niệm về tự ngã; hãy đổi chiều cái tình thương hướng nội ấy, chuyển xoay nó ra bên ngoài, tức thực hành những công đức từ thiện và ban rải tình thương, lấy từ bi tưới mát mọi người.

 

Người thường xuyên quan tâm đến sự thật là một ngày nào mình phải chết, và cái chết là điều không thể cưỡng lại, sẽ nhiệt thành hoàn mãn bổn phận đối với những chúng sanh cùng lặn hụp với mình trong đại trùng dương đời sống, trước khi trút hơi thở cuối cùng, và điều ấy chắc chắn sách tấn mình chuyên cần trong thế gian nầy và trong thế gian tới.

 

Đã lưu tâm đến công trình phục vụ kẻ khác ta sẽ sớm sủa thoát ra khỏi chính ta, ra khỏi những tình trạng ích kỷ của luyến ái, kỳ vọng, mộng ảo, tự phụ và tự xem mình là chánh đáng.

Fear of Death

 

Men are disturbed not by external things, but by beliefs and imaginations they conjure up in their minds with regard to the form of their future Iives.

 

Death, for example, is not by itself dreadful: the dread or terror exists only in our minds. It is not often that we are brave enough to come face to face with the thought of our own mortality. Insistence upon the truth of suffering may seem horrible and unacceptable to the mind which is unable to face realities, but it certainly helps to reduce or eliminate the dread of fear by knowing how to face death. Once life is launched, like a bullet it rushes to its destination -- death. Realising thus, we must bravely face that natural occurrence. To be considered free in life, we must also be free from the fear of death. Fear only comes to those who are not able to comprehend the laws of Nature. 'Wheresoever fear arises, it arises in the fool, not in the wise man," says the Buddha in the Anguttara Nikàya. Fears are nothing more than states of mind.

 

Remember what science teaches us about the process of dying? It is only a physiological erosion of the human body. We needlessly frighten ourselves with imagined or anticipated horrors which never come to pass. As a famous physician, Sir William Osler puts it:-

 

"In my wide clinical experience, most human beings die really without pain or fear."

 

A veteran nurse once said: "It has always seemed to me a major tragedy that so many people go through life haunted by the fear of death -- only to find when it comes that it's as natural as life itself. For few are afraid to die when they get to the very end. In all my experience only one seemed to feel any terror -a woman who had done her sister a wicked thing which it was too late to put right."

 

"Something strange and beautiful happens to men and women when they come to the end of the road. All fear, all horror disappears. I have often watched a look of happy wonder dawn in their eyes when they realise this is true. It is all part of the goodness of Nature."

 

Attachment to life on earth creates the unnatural fear of death. It creates strong anxiety on life; the man who will never take risks even for what is right. He lives in fear worrying that some illness or accident might snuff out the precious little life he cherishes. Realizing that death is inevitable, the one who loves life on earth will go into a devout prayer expressing the hope that his soul will survive 'in heaven. No man can be happy in such a tempest of fear and hope. Yet it is hard to despise or ignore these manifestations of the instinct for self-preservation. There is however a method of overcoming this fear. Forget the concept of self; turn one's love of the inward outwards, i.e. provide humanitarian service and to shower love on others. Whoever constantly keeps in mind the fact that he would someday be subjected to death and that death is inevitable, would be eager to fulfil his duties to his fellow human beings before death, and this would certainly make him heedful in respect of this world and the next. Being engrossed in service to others, you will soon release yourself from the heavy selfish attachments, hopes, vanity, pride and self-righteousness.


Bệnh và Chết

 

Cả hai, bệnh và chết, là những diễn biến tự nhiên trong đời sống của chúng ta, và ta phải chấp nhận một cách hiểu biết, đúng như thật sự nó là vậy. Theo tâm lý học hiện đại, nguyên nhân của tình trạng căng thẳng tinh thần quá độ là sự việc ta từ chối đối phókhông chấp nhận những thực tại của đời sống. Nếu không sớm khắc phục hay loại trừ những căng thẳng tinh thần quá độ, nó sẽ thật sự gây nên những chứng bệnh trầm trọng cho cơ thể vật chất. Cố giữ tình trạng lo âuthất vọng sai lạc trong khi bệnh hoạn sẽ làm cho cơn bệnh càng tăng trưởng thêm.

 

Về cái chết, người có tâm và hành động trong sạch phải không bao giờ sợ chết. Tất cả chúng ta đều là sự cấu hợp của hai thành phần, danh và sắc, tức phần tâm linh và phần vật chất, và như vậy thật sự không có một tự ngã cá nhân nào chết. Phản ứng của nghiệp bất thiện, phát sanh từ những hành động bất thiện quá khứ, có thể còn nằm đó với ta trong khi ta tái sanh, và tạo nguyên nhân để ta gánh chịu hậu quả đau khổ trong kiếp sống mới. Nếu ta chuyên cần tinh tấn để tạo thiện nghiệp như sống đời đạo hạnh thanh cao và có những hành động tạo phước mỗi khi có thể được, bằng cách làm như vậy ta có thể mạnh dạn đương đầu với cái chết một cách can đảmthực tiễn, bởi vì theo Phật Giáo không có một "thần linh cứu thế" mà ta có thể tín nhiệm để trao gánh nặng, làm giảm suy quả dữ của những hành động lầm lạc trong quá khứ.

 

Lúc nào ta cũng phải nhớ nằm lòng lời khuyên nhủ của Đức Bổn Sư: "Hãy tự con làm hải đảo cho chính con; lúc nào cũng phải chuyên cần tinh tấn."

 

Người Phật tử không nên ưu phiền thái quá vì cái chết của họ hàng và bè bạn. Ta không thể làm ngưng động bánh xe đời sống. Khi một người chết, luồng nghiệp lực chảy trôi liên tục của người ấy được chuyển sang kiếp sống mới. Họ hàng quyến thuộc và bạn bè thân hữu chỉ có thể đưa cái xác chết đến nơi chôn cất hay hỏa táng, không thể đi xa hơn nữa. Người chết chỉ có thể đem theo những hành động -- tốt hay xấu -- của mình. Những người còn ở lại phía sau phải gánh chịu tình trạng mất mát người thân một cách trầm tĩnhhiểu biết. Chết là một tiến trình không thể tránh của thế gian. Đây là sự kiện chắc chắn duy nhất trên thế gian. Rừng hoang có thể trở nên thành phố, và phố phường làng xóm có thể trở thành động cát hoang vu. Nơi mà xưa kia là đồi núi, giờ đây có thể là biển hồ. Ta có thể thấy trạng thái biến đổi bất luận ở đâu, nhưng cái chết là điều chắc chắn. Tất cả đều tạm bợ nhứt thời. Chúng ta có những ông bà, và các ông bà ấy cũng có ông bà, nhưng hiện giờ tất cả các vị ông bà ấy ở đâu? -- Tất cả đều lìa đời.

 

Chớ nên ngụy biện rằng đây là một quan niệm bi quan về đời sống. Đây là quan niệm thực tiễn có tánh cách thực tiễn hơn tất cả các thực thể luận. Tại sao ta phải không thực tiễn và phải bịt mắt trước sự thật? Có phải chăng cái chết tiêu hủy tất cả? Chắc chắn là vậy. Không nên quên điều nầy.

 

Cơ năng của sự chết là làm cho mọi người hay biết số phận của mình; dầu ta có thể cao sang quyền quý đến đâu, dầu kỷ thuật khoa học hay ngành y học có tiến bộ như thế nào, mức cùng của tất cả mọi người đều giống nhau: hoặc là nằm rụt trong quan tài, hoặc chỉ còn là một nắm tro tàn trong hũ. Sự trôi chảy của dòng sanh-tử, tử-sanh là một tiến trình luôn luôn tiếp nối nhau cho đến khi trở thành tuyệt đối toàn hảo.

Illness and Death

 

Both illness and death are natural happenings in our lives and must be accepted as such with understanding. According to modern psychological theory, undue mental stress is caused by our refusal to face and accept life's realities. This undue stress, unless overcome or subdued, actually causes grave physical illness. Maintaining a sense of undue worry and despair over an illness will certainly make it worse.

 

As for death, it must never be feared by those who are pure in heart and action. We are all a combination of mind and matter and as such there is actually no individual self to die. The kammic reactions arising from past evil deeds may linger with us on our rebirth thus causing us to shoulder the kammic sufferings in a new life. Such an eventuality can be obviated if we make every effort to acquire merit by leading a virtuous life and by doing meritorious deeds wherever and whenever possible. By doing so we can face death bravely and realistically since in accordance with the teachings of Buddhism there is no "saviour" upon whom we could entrust our burdens in order to relieve ourselves from the consequences of our wrong actions.

 

We should constantly remind ourselves of the Buddha's advice:

 

"Be ye refuges and islands unto yourselves; labour on with diligence."

 

Buddhists should not go into grief and deep mourning over the deaths of relatives and friends. There can be no halting of the wheel of circumstance. When a man dies, the kammic sequence of his conduct passes on into a new being. Kith and kin, friends and relatives can accompany the dead body up to the grave, but not further. Only a man's deeds, good or bad, go forth with him. Those left behind should bear their bereavement with calmness and understanding. Death is an inevitable process of this world. That is the one thing which is certain in this universe. Forests may be turned into cities and cities into sand dunes. Where mountains exist, a lake may be formed. Uncertainty exists everywhere but death is certain. All else is momentary. We had our forefathers, and they in their turn had their own, but where are they all now? They have all passed away.

 

Let not the sophisticated assume that a pessimistic view of life is being presented here. This is the most realistic view of all realisms. Why should we be unrealistic and blind our eyes to real facts? For does not death consume everything? It certainly does. Let this not be forgotten. The role of death is to make every man aware of his destiny; that however high he may be placed, whatever advanced aid in technology or medical science he may have, his end is all the same, either in a coffin or merely reduced to a handful of ashes. The sequence of birth and death is a continuing process until we become perfect.


Ảnh Hưởng Của Con Người Vẫn Còn

 

Đức Phật dạy: "Thân thể của con người trở thành tro bụi. Nhưng tên tuổi hay ảnh hưởng vẫn còn." ảnh hưởng của kiếp sống quá khứ đôi khi còn đi xa, lan rộng, và có nhiều tiềm lực hơn là thân sống. Đôi khi chúng ta hành động theo những suy tư của mình trong kiếp quá khứ, mặc dầu cơ thể quá khứ ấy đã trở thành tro bụi. Tiềm ẩn trong những năng khiếu của chúng ta các tư tưởng ấy cũng đóng một vai trò quan trọng. Mỗi người còn đang sống tưởng chừng mình là hợp chất của tất cả tổ tiên đã qua đời. Trong ý nghĩa nầy, ta có thể nghĩ rằng những vị anh hùng, những đại triết gia, những hiền nhân, thi sĩ và những nhạc sĩ thời xưa của tất cả dân tộc vẫn còn ở bên trong ta. Vì liên kết, tự nối liền với các thánh tử đạo, các tư tưởng gia, ta có thể chia xẻ những tư tưởng sáng suốt, những lý tưởng thánh thiện, chí đến những nhạc điệu bất diệt trong quá khứ. Dầu cơ thể vật chất của những vị ấy đã chết, ảnh hưởng của các Ngài vẫn còn. Thân nầy chỉ là sự phối hợp của những hóa chất luôn luôn chuyển biến được suy rộng một cách trừu tượng. Con người phải nhận thức rằng kiếp sống của mình chỉ là một giọt nước trong dòng sông không ngừng trôi chảy và phải lấy làm vui sướng để hoan hỷ đóng góp phần của mình vào luồng trôi chảy rộng lớn gọi là đời sống.

 

Vì không hiểu biết bản chất của đời sống, con người chìm đắm trong bùn lầy của vô minh. Họ than khóc và kêu la ai oán. Nhưng khi sáng suốt nhận thức bản chất thật sự của đời sống là gì, họ sẽ từ bỏ tất cả những sự vật phù du tạm bợ và cố tìm đến trạng thái trường tồn Bất Diệt. Trước khi thành tựu trạng thái Vô Sanh Bất Diệt, con người còn phải đối phó trở đi trở lại với hiện tượng chết. Vì cái chết tự nó vô nghĩa lý, con người không nên cố gắng tìm cách khắc phục chuỗi dài những diễn biến sanh-tử, tử-sanh.

 

Theo Phật Giáo, đây không phải là kiếp sống đầu tiên cũng không phải là kiếp cuối cùng của ta trên thế gian. Nếu hành động tốt đẹp với lòng thành thật tin tưởng, trong tương lai ta có thể thọ hưởng một kiếp sống tốt đẹp hơn. Đàng khác nếu cảm thấy không muốn còn tái sanh trở đi trở lại, ta phải cố gắng tu tập để tiến đến mục tiêu bằng cách tận lực chuyên cần tinh tấn, trau giồi và phát triển tâm nhằm tận diệt tất cả mọi hình thức tham ái và những trạng thái tâm ô nhiễm.

Man's Influence Persists

 

The Buddha said: "Man's body turns to dust, but his name or influence persists." The influence of a past life is sometimes more far-reaching, more potent than that held by the living body with certain limitations. We occasionally act on thoughts inspired by personalities whose mortal remains have turned to dust. In our accomplishments, such thoughts also play an important role. Every living person is deemed a composite of all his ancestors who have gone before him. In this sense, we may assume that the past heroes, great philosophers, sages, poets and musicians of every race are still with us. As we link our selves to the past martyrs and thinkers, we are able to share their wise thoughts, their noble ideals and even the imperishable music of the ages. Even though their bodies are dead, their influence lives on. The body is nothing but an abstract generalisation for a constantly changing combination of chemical constituents. Man must realize that his life is but a drop in an ever-flowing river and must be happy to contribute his part to the great stream which is called life.

 

Not knowing the nature of his life, man is sunk in the mud of ignorance of this world. He weeps and wails. But when he realises what his true nature is, he renounces all transient things and seeks the Eternal state. Prior to achieving the Eternal state he will have to face death again and again. Since death itself is meaningless, man should not try to overcome the continuous repeated births and deaths.

 

According to Buddhism, this is not the first and last life we have in this world. If you do good with confidence, you can have a better futurelife. On the other hand, if you feel that you do not want to be reborn again and again, you should work towards this end by making every effort to develop the mind by eradicating all craving and other mental impurities.


Triết Lý Phật Giáo

 

Vị Thánh Nhân đã thành đạt mức độ toàn hảo cao siêu nhất không khóc trước sự ra đi của người thân, bởi vì Ngài đã tận diệt mọi cảm thọ làm xúc động. Đức Anuruddha, lúc bấy giờ đã là một vị A-La-Hán, không khóc khi Đức Phật nhập diệt. Nhưng Đức Ónanda, lúc ấy chỉ là một vị Tu-Đà-Huờn, không thể cầm lòng, phải biểu lộ nỗi khổ tâm của mình qua những giọt lệ. Vị tỳ khưu đang khóc cần phải được nhắc nhở quan điểm của Đức Phật trong trường hợp tương tợ như sau:

 

"Này Pháp Hữu Ànanda, có phải chăng Đức Bổn Sư đã có dạy rằng cái gì đã được sanh ra, đã là chúng sanh, và những gì được cấu thành, ắt phải tan rã. Đó là bản chất thiên nhiên của tất cả các hành (các pháp được cấu tạo); sanh rồi diệt -- Đã được sanh ra tức nhiên phải hoại diệt -- Và khi các hành hoàn toàn chấm dứt, chừng đó có trạng thái thanh bình An Lạc Tối Thượng."

 

Những lời dạy trên là nền tảng của triết lý Phật Giáo.

Buddhist Philosophy

 

The Noble saint who has attained the stage of highest perfection does not weep at the passing away of those dear and near to him as he has completely eradicated his emotional feelings. Ven. Anuruddha, who was an Arahant, did not weep at the passing away of the Buddha. However, Ven. Œnanda, who was at that time only a Sotàpanna, having attained only the first stage of sainthood, could not but express his deep sorrow. The weeping bhikkhu had to be reminded of the Buddha's view on situations of this nature, as follows:- "Has not the Buddha told us, Ànanda, that what is born, what comes to being, and what is put together, is subject to dissolution? That is the nature of all conditioned formations; to arise and pass away -- Having once arisen they must pass away -- And when such formations cease completely, then comes Peace Supreme." These words describe the foundation on which the structure of Buddhist philosophy is built.


Nguyên Nhân Của Phiền Não

 

Nguyên nhân đưa đến phiền não của chúng ta là "Luyến ái", dưới mọi hình thức khác nhau. Nếu muốn khắc phục sầu khổ ta phải loại trừ luyến ái -- chẳng những không luyến ái người, mà cũng không luyến ái sự vật. Đây là chân lý cùng tột; và đây là bài học mà hiện tượng chết dạy ta. Luyến ái cho ta nhiều việc để thỏa mãn cảm xúctrải qua cuộc sống trần tục trên thế gian. Nhưng đến mức rốt cùng, cũng luyến ái ấy là nguyên nhân của tất cả mọi ưu phiền của chúng ta. Ngoại trừ trường hợp chúng ta đã thuộc nằm lòng bài học ấy, cái chết còn làm cho ta kinh hoàng khiếp đảm.

 

Sự kiện nầy được Đức Phật diễn tả một cách tinh vi như sau:

 

"Cái chết đem đi một người, mặc dầu người ấy trìu mến bám chặt vào con cái và tài sản -- cũng giống cơn nước lũ mang đi cả một làng đang mê ngủ."

 

Câu Phật ngôn nầy hàm xúc ý nghĩa rằng, nếu cả làng không đang mê ngủ mà tỉnh giác hay biết kịp thời, thì nguy cơ của trận bão lụt đã được tránh khỏi.

Cause of Sorrow

 

The cause of our grief and sorrow is Attachment in all its various forms. If we want to overcome sorrow, we have to give up attachment -- attachment not only to persons but also to possessions. This is the ultimate truth; this is the lesson that death signifies. Attachment provides us many things to satisfy our emotion and to lead a worldly life. But the same attachment becomes in the end the cause of all our sorrows. Unless we learn this lesson, death can strike us and fill us with terror. The fact is beautifully illustrated by the Buddha, who said: - "Death will take away a man though he is attached to his children and his possessions, just as a great flood takes away a sleeping village."

 

This saying implies that if the village had not been asleep but remained wake and alert, the havoc created by the flood could have been avoided.


Chết Là Hiện Tượng Phổ Cập Cùng Khắp

 

Giờ đây chúng ta hãy nghiên cứu xem Đức Phật giải quyết vấn đề như thế nào cho hai người, cả hai đều sầu khổluyến ái, và nguyên nhân là cái chết.

 

Một người là Kisà Gotamì. Đứa con duy nhất của bà bị rắn cắn chết. Bà ôm con trong lòng hơ hải chạy đến cầu cứu với Đức Phật. Đức Phật bảo bà đi tìm cho Ngài vài hột cải, mà hột cải ấy phải lấy từ trong một gia đình mà không bao giờ có người chết. Nhưng bà không tìm ra một gia đình như thế. Mỗi nhà mà bà đi đến đều hoặc ở trong thời kỳ tang chay, hoặc đã khóc một người chết, vào lúc nào trong quá khứ. Đến chừng đó bà nhận ra chân lý đắng cay: rằng cái chết phổ cập cùng khắp mọi nơi. Chết đến với tất cả mọi người, không chừa ai. Sầu muộndi sản mà mỗi người đều thừa kế.

 

Người khác mà Đức Phật khuyên nhủ là Patàcàrà. Trường hợp của bà càng buồn thảm hơn. Trong một thời gian ngắn bà mất hai con, chồng, anh, cha, mẹ và tất cả tài sản sự nghiệp. Cuồng trí, bà xốc xếch y phục chạy hoang dại ngoài đường cho đến khi gặp Đức Phật. Đức Phật phục hồi tâm trí cho bà và đưa bà thoát ra khỏi cơn khủng hoảng, trở lại trạng thái bình thường, bằng cách giải thích rằng mọi người đều phải xem cái chết là hiện tượng tự nhiên, đến với tất cả chúng sanh.

 

"Nầy Patàcarà, không phải đây là một lần duy nhất mà con phải chịu đau khổ vì mất người thân. Trong chuỗi dài những kiếp sống trong quá khứ con đã khóc cái chết của một người cha, một người mẹ, khóc chồng, khóc con, và khóc thân bằng quyến thuộc. Trong khi khóc như thế vì đau khổ, nước mắt của con chảy ra còn nhiều hơn là nước trong biển cả." Sau khi nghe xong lời dạy, bà Patàcarà nhận thức tánh cách không chắc chắn của đời sống.

 

Cả hai bà, Kisà Gotamì và Patàcàrà, đều hiểu biết ý nghĩa của tình trạng đau khổ, và mỗi bà lãnh hội bài học xuyên qua kinh nghiệm thảm khốc của chính mình. Khi thấu hiểu thâm sâu Chân Lý Đầu Tiên của sự đau khổ, "Khổ Thánh Đế", ta cũng hiểu biết luôn ba Thánh Đế kia. "Nầy chư Tỳ Khưu, người nào thông hiểu cái khổ", Đức Phật dạy, "cũng thông hiểu sự phát sanh của đau khổ, sự chấm dứt đau khổ, và con đường dẫn đến sự chấm dứt đau khổ."

Death is Universal

 

Let us now examine how the Buddha solved this problem for two persons who, through attachment, were both deeply grieved by death. One person was Kisà Gotami. Her only child had died after being attacked by a serpent. She went to the Buddha carrying the dead child in her arms to ask for help. The Buddha asked her to bring a few mustard seeds from a family where no one had died. But she could not find such a family. Every house she visited was either in mourning or had mourned over a death at one time or another. Then she realized the bitter truth: that death is universal. Death strikes all and spares none. Sorrow is the heritage of everyone.

 

The other person whom the Buddha advised was Patàcàrà. Her case was sadder. Within a short period she lost her two children, husband, brother, parents, and all her possessions. Losing her senses, she ran naked and wild in the streets until she met the Buddha. The Buddha brought her back to sanity by explaining that death is to be expected as a natural phenomenon in all living beings.

 

"You have suffered from similar situations, not once, Patàcàrà, but many times during your previous existences. For a long time you suffered due to the deaths of a father, a mother, children or relatives. While you were thus suffering, you indeed shed more tears than there is water in the ocean."

 

At the end of the talk, Patàcàrà realised the uncertainty of life. Both Patàcarà and Kisà Gotami comprehended suffering and each learned through their tragic experiences. By deeply understanding the First Noble Truth of "suffering", the other three Noble Truths were also understood. "Whoso monks, comprehends suffering," said the Buddha, "also comprehends the arising of suffering, the cessation of suffering, and the path leading to the cessation of suffering."


Ngũ Uẩn

 

Chết là sự tan rã của Ngũ uẩn. Ngũ uẩn (panca-khandha) hay năm nhóm ấy là tưởng, thọ, hành, thức và sắc. Bốn uẩn đầu là những nhóm thuộc về tinh thần, danh hay nàma, hợp thành đơn vị tâm linh. Uẩn thứ năm, r|pa, sắc, là nhóm vật chất.

 

Một cách chế định, ta gọi sự phối hợp tâm-vật-lý nầy là cá nhân, người, hay tự ngã. Do đó mỗi thực thể hiện hữu như vậy không phải là cá nhân mà chỉ là sự cấu hợp của những phần tử danh và sắc. Thông thường chúng ta không xem năm uẩn là những hiện tượng, mà thấy đó là thực thể đơn thuần nguyên vẹn thường còn, một người, hay một chúng sanh, bởi vì tâm của chúng ta si mê, và bởi vì trong thâm tâm, chúng ta muốn xem đó là tự ngã, là chính ta, để thỏa mãn tính ngã mạn của mình. Chúng ta chỉ có thể thấy thực tướng của sự vật khi nào lập tâm nhẫn nại và quyết thấy cho được sự vật đúng như sự vật là vậy.

 

Hãy hướng cái nhìn trở vào bên trong, quan sát tận tường tâm mình, nghiên cứu từng hóc hẻm và ghi nhận một cách khách quan, không suy tư, không để cho ý nghĩ riêng tư của mình xen vào tiến trình, và chuyên cần trau giồi thiền tập đủ lâu, đúng theo những gì Đức Phật ban dạy trong Kinh Niệm Xứ (Sati Patthàna Sutta). Chừng ấy ta sẽ thấy năm uẩn không phải là một thực thể mà chỉ là chuỗi dài tiến trình tâm-vật-lý.

 

Chừng ấy ta sẽ không lầm lộn xem cái bề mặt giả tạm là thật.

 

Chừng ấy ta sẽ thấy các uẩn nhanh chóng phát sanh và hoại diệt, tiếp nối nhau sanh-diệt, sanh-diệt, trong một chuỗi dài, không bao giờ giống hệt nhau trong hai khoảnh khắc kế tiếp, không bao giờ tịnh mà luôn luôn ở trong trạng thái động, luôn luôn trôi chảy, luôn luôn trở thành một cái gì khác.

The Five Aggregates

 

Death is the dissolution of Khandhas. The Khandhas are the five aggregates of perception, sensation, mental formations, consciousness and corporeality or matter. The first four are mental aggregates or nàmaforming the unit of consciousness. The fifth, rùpa is the material or physical aggregate. This psycho-physical combination is convention-ally named an individual, person or ego. Therefore what entities that exist are not individuals as such, but the two primary constituents of mind and matter, which are rare phenomena. We do not see the five aggregates as phenomena but as an entity because of our deluded minds, and our innate desire to treat these as a self in order to pander to our self-importance. We will be able to see things as they truly are if we only have patience and the will to do so. If we turn inwards to the recesses of our own minds and note with just that bare attention, note objectively without projecting an ego in the process, and then cultivate this practice for a sufficient length of time, as laid down by the Buddha in the Sati Patthàna Sutta, then we will see these five aggregates, not as an entity, but as a series of physical and mental processes. Then we will not mistake the superficial for the real. We will then see that these aggregates arise and disappear in rapid succession, never being the same for two consecutive moments, never static but always in a state of flux, never being but always becoming.


Tái Sanh

 

Bốn danh uẩn, tức thức (tâm vương) và nhóm ba tâm sở (thọ, tưởng, hành) hợp thành Nàma, danh, hay phần tâm linh, liên tục chảy trôi, sanh-diệt, sanh-diệt không gián đoạn, chặp nầy đến chặp kế, nhưng chặp sau không giống hẳn chặp trước, vì chặp trước đã diệt, không còn nữa. Mỗi chặp tức khắc tìm một nền tảng vật lý mới để sinh hoạt -- một lớp vật lý mới, thích hợpthích nghi với tất cả các uẩn để điều hoà sinh hoạt.

 

Nghiệp tác động như một định luật, và định luật nầy sắp xếp các uẩn cho một người sau khi chết. Hậu quả là "tái sanh".

Rebirth

 

The four mental aggregates, viz, consciousness and the three other groups of mental factors forming Nàma or the unit of consciousness, go on uninterruptedly, arising and disappearing as before, but not in the same setting, because that setting is no more. They have to find immediately a fresh physical base as it were, with which to function -- a fresh material layer appropriate and suitable for all the aggregates to function in harmony. Kamma acts as a law and this law operates to re-set the aggregates after death. The result is "re-birth".


Một Bó Những Nguyên Tố và Những Năng Lực

 

Một cách giản lược, sự phối hợp của năm uẩn được gọi là sanh. Tình trạng tồn tại của các uẩn như một bó, một nhóm, được xem là đời sống. Sự tan rã của những nhóm nầy gọi là chết. Và sự phối hợp trở lại của những nhóm nầy gọi là tái sanh. Tuy nhiên, đối với người thường, không dễ gì hiểu biết những nhóm gọi là uẩn ấy phối hợp trở lại như thế nào. Đứng về phương diện nầy, sự hiểu biết thích nghi về bản chất của những nguyên tố, về năng lực tâm linh, về định luật nghiệp báotác dụng phối hợp với những năng lực của vũ trụ, quả thật vô cùng thiết yếu. Đối với vài người, đó chỉ là một diễn biến đơn giảnthiên nhiên. Đối với họ cái chết chỉ là tình trạng phân rã của năm nguyên tố, và sau đó thì không còn gì nữa. Đối với người khác, chết là sự chuyển sinh linh hồn, "linh hồn" di chuyển từ một cơ thể nầy sang một thân khác; theo những người khác nữa chết có nghĩa là sự ngưng động của linh hồn, chờ đến một "Ngày để được Xét Xử". Tuy nhiên, đối với người Phật tử, chết chỉ là sự chấm dứt tạm thời của một hiện tượng tạm thời. Đây không phải là tuyệt diệt, chấm dứt hẳn cái được gọi là chúng sanh.

A Bundle of Elements and Energies

 

In brief, the combination of the five aggregates is called birth. Existence of these aggregates as a bundle is called life. Dissolution of these things is called death. And recombination of these aggregates is called rebirth. However, it is not easy for an ordinary man to understand how these so called aggregates could recombine. A proper understanding of the nature of elements, mental energies and the law of Kamma and co-operation of cosmic energies is important in this respect.

 

To some, this is a simple and natural occurrence. To them death means the separation of the five elements and thereafter nothing remains.

 

To some, it means transmigration of the soul from one body to another; and to others, it means indefinite suspension of the soul; in other words, waiting for the Day of Judgment.

 

To Buddhists, however, death is nothing but a temporary end of a temporary phenomenon.

 

It is not the complete annihilation of this so-called being.


Những Nguyên Nhân Của Sự Chết

 

Theo Phật Giáo, chết có thể xảy ra theo một trong bốn phương cách sau đây:

 

1. Có thể chết vì hết tuổi thọ. Loại chết nầy được gọi là Ayukkaya;

 

2. Có thể chết vì năng lực của nghiệp tái tạo, tức nghiệp làm nguyên nhân cho sanh và tử, đã cạn. Loại chết nầy được gọi là Kammakkhaya;

 

3. Có thể chết vì hai nguyên nhân kể trên đồng chấm dứt cùng một lúc;

 

4. Cuối cùng, có thể chết vì những nguyên nhân xảy đến từ bên ngoài như tai nạn, như những biến cố bất thường -- do những hiện tượng thiên nhiên hoặc do nghiệp đã tạo trong những kiếp sống quá khứ không có nhắc đến trong nguyên nhân loại thứ nhì (2). Loại chết nầy được gọi là Upacchedake.

 

Có những hình ảnh tương đồng để so sánh và cho thấy rõ bốn loại chết. Bốn loại chết nầy giống như bốn trường hợp làm tắt một ngọn đèn dầu. ánh sáng của một ngọn đèn dầu có thể tắt vì một trong bốn lý do sau đây:

 

1. Vì tim lụn. Điều nầy cũng giống như tuổi thọ đã hết;
2. Vì hết dầu. Cũng giống như chết vì hết nghiệp lực tái tạo;
3. Vì đồng thời, tim lụn và hết dầu cùng một lúc. Cũng giống như cái chết vì tuổi thọ và nghiệp lực tái tạo đồng thời chấm dứt;
4. Vì những nguyên nhân bên ngoài như một ngọn gió mạnh thổi qua. Cũng giống cái chết do nguyên nhân bên ngoài, tai nạn v.v...

 

Do đó không phải chỉ có nghiệp (Kamma) là nguyên nhân đưa đến chết. Còn có những nguyên nhân khác từ bên ngoài. Giáo Huấn của Đức Phật rõ ràng khẳng định rằng riêng Nghiệp (Kamma) không giải thích tất cả những gì xảy ra trong đời sống của chúng ta.

Causes of Death

 

According to Buddhism, Death can occur in any one of these four ways.

 

i. It can be due to the exhaustion of the life span assigned to beings of that particular species. This type of death is called Ayukkhaya;

 

ii. It can be due to the exhaustion of the Kammic energy that caused the birth of the deceased. This is called Kammakkhaya;

 

iii. It can be due to the simultaneous exhaustion of the above mentioned two causes - Ubhayakkhaya; and

 

iv. Lastly, it can be due to external circumstances, viz, accidents, untimely happenings -- working of natural phenomena or due to a Kamma of a previous existence not referred to in (ii). This is called Upacchedake.

 

There is an excellent analogy to explain these four types of death. It is the analogy of the of the oil lamp. The light in the oil lamp can be extinguished due to any one of four causes:-

 

i. The wick in the lamp burns up. This is likened to death through the exhaustion of the life span;

 

ii. The consummation of the oil in the lamp is likened to death through exhaustion of the Kammic energy;

 

iii. The consummation of the oil in the lamp and the burning off of the wick at the same time -- is likened to death occurring through the combination of causes described in (i) and (ii) occurring simultaneously; and

 

ivThe effect of external factors such as the wind blowing out the light -- is likened to death caused through external factors.

 

Therefore, Kamma alone is not the cause of death. There are external contributory causes also. The Buddha's teaching categorically states that Kamma does not explain all happenings in our lives.


Đối Phó Với Những Sự Việc Xảy Ra Trong Đời Sống

 

Trước những sự việc xảy ra không thể tránh, ta phải đối phó như thế nào? Phải sớm tự đề cao cảnh giác -- tức là nên suy tư rằng cái chết sẽ đến, và phải đến một lúc nào, sớm hay muộn. Điều nầy không có nghĩa là người Phật tử quá bi quan, nhìn đời quá đen tối. Chết là một thực tại, và ta phải đối phó với thực tại nầy -- Phật Giáotôn giáo của lý trí. Phật Giáo rèn luyện hàng tín đồ đương đầu với những biến cố xảy ra trong cuộc sống, dầu thực tại phũ phàng khắc nghiệt như thế nào. Vị Giáo Chủ sáng lập đạo Sikh, Guru Nanak có nói, "Thế gian sợ chết. Đối với tôi, chết là một phước báo, nó đem lại tình trạng an lành." Điều nầy chứng tỏ rằng các bậc vĩ nhân và hạng người thánh thiện không sợ mà sẵn sàng chấp chận cái chết. Bao nhiêu anh hùng đã hy sinh mạng sống của mình để tạo an lành cho kẻ khác. Tên tuổi của các Ngài còn ghi lại trong lịch sử nhân loại bằng những chữ bằng vàng để truyền lại hậu thế.

Face Facts

 

How should one best face this unavoidable occurrence? By being forewarned -- that is, by reflecting that death will, and must come sooner or later. This does not mean that Buddhists should view life with gloom. Death is real, and has to be faced -- and Buddhism is a religion of reason that trains its followers to face facts, however unpleasant they may be. The Founder of the Sikh religion Guru Nanak said, "The world is afraid of death, to me it brings bliss." It clearly shows that great and noble people are not afraid of death but are prepared to accept it. Many great people have sacrificed their lives for the welfare of others. Their names are recorded in the history of the world in golden letters for posterity.


Chết là Điều Không Thể Tránh

 

Quả thật mâu thuẫn! mặc dầu chúng ta thường thấy cái chết thản nhiên hoàn thành nhiệm vụ của nó, mang đi nhiều cuộc sống, nhưng ít khi ta nghĩ đến một ngày nào, sớm hay muộn, chính mình cũng sẽ là nạn nhân của nó. Với tâm luyến ái mạnh mẽ bám chặt vào đời sống chúng ta không nghĩ rằng chết là diễn biến tuyệt đối chắc chắn trước sau gì cũng phải đến mà cho rằng những tư tưởng như thế là suy nhược, mặc dầu đó là thực tế. Chúng ta thích đẩy lùi những ý nghĩ đó ra phía sau, càng xa càng tốt, chúng ta tự kỷ ám thị rằng chết là một hiện tượng xa vời, là cái gì không nên nghĩ đến. Phải có đủ can đảm để đối diện với sự việc. Ta phải sẵn sàng để đương đầu với sự thật khắc nghiệt phũ phàng. Chết là một diễn biến xác thật. Nếu thấu hiểu và trị giá đúng mức những diễn biến tương tợ, và xác định rằng chết là điều không thể tránh; cái chết phải được chấp nhậnbiến cố bình thường không có gì đáng kinh sợ, ta phải có đủ khả năng đối phó một cách trầm tĩnh, can đảm và tự tin khi nó đến.

Death is Inevitable

 

It is rather paradoxical that although we so often see death taking its toll of lives, we seldom pause to reflect that we too can similarly sooner or later be victims of death. With our strong attachment to life, we are disinclined to carry with us the morbid thought, although a reality, that death is an absolute certainty. We prefer to put off this awful thought behind us as far away as possible -- deluding ourselves that death is a far-away phenomenon, something not to be worried about. We should be courageous enough to face facts. We must be prepared to face stark reality. Death is a factual happening. If we appreciate such eventualities and equip ourselves with the realisation that death is inevitable; even that has to be accepted as a normal occurrence and not as a dreaded event which we should be able to face when it eventually comes, with calmness, courage and confidence.


Bổn Phận và Trách Nhiệm Của Ta

 

Với sự hiểu biết chắc chắn rằng sau cùng cái chết sẽ đến với ta một ngày nào, với thái độ trầm tĩnh, can đảm và tự tin, chúng ta phải quyết định chuyển giao bổn phận và trách nhiệm của mình cho người thân kế cận. Không nên triển hoãn trách nhiệm và bổn phận. Chớ hẹn lại ngày hôm sau những gì có thể làm được hôm nay. Ta phải xử dụng thì giờ cho đúng mức và trải qua cuộc sống một cách hữu ích. Bổn phận của chúng ta đối với vợ, hay chồng, và với con cái, đáng phải được xem là ưu tiên và phải được thi hành đúng lúc. Phải nghĩ đến di chúc, không nên chờ đến giây phút cuối cùng. Vào lúc ấy, vì sơ xuất lãng quên, ta có thể tạo tình trạng tinh thần quá căng thẳng không cần thiết, gây nên những khó khăn, những vấn đề cho gia đình. Thần Chết có thể gọi ta bất cứ lúc nào, không kể là ai, không luận giờ phút nào. Nếu muốn chuẩn bị sẵn sàng cho kiếp sống tới. Ta phải có đủ can đảm để đương đầu diễn biến cuối cùng nầy với triển vọng tốt đẹp và lòng tự tin vững chắc.

Our Duties and Responsibilities

 

With the certain knowledge that death will ultimately overtake us one day, we should decide, with the same calmness, courage and confidence, to discharge our duties and responsibilities towards our immediate dependents. We should not procrastinate our responsible duties. We should not leave things for tomorrow when they can be done today. We should make good use of time and spend our lives usefully. Our duties to our wives, husbands and children deserves priority and should be performed in due time. We should execute our last will and testament, without waiting for the last moment, so that we may not cause undue distress, difficulties and problems to our families due to our neglect. Death may call at any time -- it is no respecter of person or time. We should be able to face this ultimate event bravely with hope and confidence if we prepare for the next existence.


Ái DụcVô Minh

 

Có thể khắc phục cái chết không? Câu trả lời là -- Có thể!

 

Sở dĩ có chết là bởi vì có sanh. Tình trạng lặp đi lặp lại nầy được gọi là vòng luân hồi saÑsàra. Nếu vòng quanh những kiếp sinh tồn nầy phải ngưng lại, chấm dứt, nó chỉ có thể bị cắt đứt ở giai đoạn Vô Minh (Avijjà) và ái Dục (Tanhà) -- Đó là hai cội rễ của vòng luân hồi mà ta phải tận diệt. Như vậy, nếu tận diệt ái DụcVô Minh ắt ta chế ngự "sanh", chinh phục "tử", và vượt ra khỏi vòng luân hồi, thành tựu Niết Bàn.

 

Ta phải cố gắng hiểu biết rằng tất cả mọi sự vật trong vũ trụ nầy đều không ngừng biến chuyển, không có gì chắc chắn vĩnh tồn. Kiếp sống chỉ là ảo kiến, một giấc mơ. Khi phân tách sự vật dầu theo phương cách khoa học hay theo triết học, cuối cùng ta không thấy gì khác hơn là hư không.

 

"Sợ chết không khác nào ta sợ cổi ra một cái áo cũ". (Gandhi)

 

Mất đi một người mà ta thương yêu quý mến quả thật khó chịu đựng, đó là bởi vì ta trìu mến, luyến ái. Điều nầy xảy đến bà Visàkhà, vị tín nữ nổi tiếng giàu tâm đạo nhiệt thành trong thời Đức Phật. Khi mất một người cháu thân yêu bà đến yết kiến Đức Bổn Sư mong tìm được an ủi cơn sầu.

 

"Nầy Visàkhà, con muốn có con cháu đông đảo như số trẻ con trong thị xả nầy không? Đức Phật hỏi. "Bạch Ngài quả thật con muốn được như vậy."

 

"Vậy, nầy Visàkhà, trong trường hợp ấy con sẽ khóc cho tất cả những trẻ con khi nó chết không? Nầy Visàkhà, người có hằng trăm vật để thương mến yêu chuộng sẽ có hằng trăm ưu phiền để khóc. Người không có gì để thương yêu, sẽ không có ưu phiền để khóc."Khi nới rộng tâm luyến ái ta cũng phải chuẩn bị sẵn sàng để trả cái giá của phiền não khi phân tán chia ly. Tình thương bám vào đời sống đôi khi phát triển thành sự lo sợ yếu hèn suy nhược về cái chết. Ta sẽ không dám mạo hiểm, dầu mạo hiểm cho điều lành, trong lẽ phải, mạo hiểm để đạt đến mục tiêu chân chánh. Ta sống trong tình trạng lo âu, sợ một cơn bệnh hay một tai nạn sẽ chấm dứt cuộc đời hình như vô cùng quý báu của ta. Nhận thức rằng chết là điều chắc chắn phải đến, ta hy vọng và nguyện cầu cho "linh hồn" mình sẽ tiếp tục mãi mãi sống trên một cảnh trời, an toànbền vững. Những tín ngưỡng như thế ấy căn cứ trên lòng tham, muốn một kiếp sống bền bĩ lâu dài.

 

Tất cả mọi người và mỗi cá nhân phải tự cảnh giácsáng suốt hay biết vai trò của hiện tượng chết trong số phận mình. Dầu vua chúa hay thường dân, giàu hay nghèo, mạnh hay yếu, nơi an nghĩ cuối cùng của cơ thể vật chất nầy vẫn là trong một quan tài nằm dưới ba tấc đất, hoặc trong một cái lọ, hay thả trôi theo dòng nước.

 

Tất cả mọi người đều phải đối phóchia xẻ với nhau một số phận. Vì không hiểu biết bản chất thật sự của đời sống, ta thường khóc than sầu thảm và kêu la rên siết. Một khi đã nhận thức bản chất thật sự của đời sống ta có thể mạnh dạn đối diện với đặc tướng vô thường của vạn hữu và mong tìm giải thoát.

 

Cho đến khi, và ngoại trừ khi thành tựu giải thoát ra khỏi thế gian những sự vật được cấu tạo, ta còn phải đối diện với cái chết, trở đi trở lại. Và trên phương diện nầy cũng vậy, vai trò của sự chết rất là rõ ràng. Nếu ai cảm thấy rằng chết là điều không thể chịu đựng, hãy cố gắng chuyên cần khắc phục vòng quanh sanh và tử.

Craving and Ignorance

 

Can death be overcome? The answer is - Yes!

 

Death exists because of birth. This repetition of countless births is called Samsàra. If this cycle of existence is to be stopped, it can be cut off only at the stage of Avijjà (ignorance) and Tanhà (Craving) -- These are the roots in this cycle of births and have to be exterminated. Therefore, if we cut off Craving and Ignorance -- birth is overcome, death conquered, Samsàra is transcended and Nibbàna attained.

 

We should try to understand that everything in this universe is uncertain. Existence is only a vision. When we analyse everything either scientifically or philosophically, in the end we find nothing but void.

 

"To be afraid of dying is like being afraid of discarding an old worn-out garment". (Gandhi)

 

It is hard to bear the loss of people whom we love because of our attachment to them.

 

This happened to Visàkhà a well-known lady devotee during the time of the Buddha. When she lost her beloved grand-daughter she visited the Buddha to seek advice in her sorrow.

 

"Visàkhà, would you like to have as many sons and grandsons as there are children in this town?" asked the Buddha. "Yes, Sir, I would indeed!"

 

"Then, Visàkhà, in such a case would you cry for all of them when they die? Visàkhà, those who have a hundred things beloved, they have a hundred sorrows. He who has nothing beloved, has no sorrow. Such persons are free from sorrow."

 

When we develop attachment, we also must be prepared to pay the price of sorrow when separation takes place.

 

The love of life can sometimes develop into a morbid fear of death. We will not take any risks even for a rightful cause. We live in fear that an illness or accident will put an end to our seemingly precious life. Realising that death is a certainty, we hope and pray for the survival of the soul in heaven for our own security and preservation. Such beliefs are based on strong craving for continued existence.

 

Each and every individual should be aware of the role of death in his or her destiny. Whether royalty or commoner, rich or poor, strong or weak, a man's final resting place for his body is either in a coffin lying buried six feet underground or in an urn or in the water.

 

All human beings face and share the same fate. Due to ignorance of the true nature of life, we often weep and wail. When once we realise the true nature of life, we can face the impermanence of all component things and seek liberation. Until and unless we achieve our liberation from worldly conditions, we will have to face death over and over again. And in this respect, too, the role of death is very clear. If a person finds death to be unbearable, then he should make every endeavour to overcome this cycle of birth and death.


Suy Niệm Về Sự Chết

 

Tại sao phải suy tư về sự chết? Tại sao phải quán niệm hiện tượng nầy?

 

Chẳng những Đức Phật khuyến khích ta thảo luận về cái chết mà Ngài còn đôn đốc khích lệ ta nên quán niệm, thường xuyên suy tư về sự chết. Cái gì được sanh ra phải chết. Tâm và thân, sanh khởi vào lúc được thọ thai, phát triển, trưởng thành và lớn đủ kỳ hạn. Nói cách khác, nó đi theo tiến trình già nua. Trước hết chúng ta gọi đó là trưởng thành, rồi già nua, nhưng chỉ có một tiến trình đi lần đến thành thục, nở nang, và tiến triển dần đến cái chết không thể tránh.

 

Ngày nay theo sổ kiểm kê dân số thế giới, trung bình có khoảng 200,000 người chết mỗi ngày. Tính ra, khoảng 70 triệu người chết trong một năm.

 

Chúng ta không quen suy nghĩ về sự chết hoặc nữa hoà huởn, không nghĩ đến cái chết. Thông thường chúng ta cố tránh nó và sống như không bao giờ sẽ chết. Ngày nào còn sợ phải chết ta không thể sống một cách đầy đủ và tốt đẹp nhất. Vậy, một trong những lý do căn bản nhất để suy niệm về sự chết, để ý thức trọn vẹn thực tại nầy, là phải khắc phục nổi lo sợ. Suy niệm về sự chết không phải để làm cho ta xuống tinh thần hay giảm suy tâm trí; mà nhằm mục tiêu giúp ta thoát ra khỏi mọi tình trạng lo âu sợ sệt.Lý do thứ nhì để suy tư về sự chết là nó sẽ chuyển biến lối sốngthái độ của chúng ta đối với cuộc đời. Giá trị của đời sống đối với ta sẽ đổi thay mau chóng một khi ta ngưng quan niệm cuộc sống như sẽ mãi mãi trường tồn, và ta sẽ bắt đầu sống theo một đường lối khác.

 

Lý do thứ ba là nó sẽ phát triển khả năng nhìn thẳng và đối diện cái chết theo đường lối chân chánh và thanh bình an lạc.

 

Quán niệm về sự chết đem lại ba điều lợi ích:

 

* làm giảm bớt lo sợ;
* đem lại phẩm chất mới để bồi bổ đời sống của chúng ta, giúp chúng ta trải qua cuộc sống có giá trị thích ứng; và
* giúp chúng ta từ giả cuộc đời một cách trang nghiêm, chân chánh và xứng đáng.

 

Còn cần gì thêm nữa?

 

Phật Giáo khuyến khích ta quán niệm như sau:

 

* bản chất thiên nhiên của tôi là phải chuyển dần đến tuổi già, tôi chưa vượt thoát ra khỏi trạng thái phải già nua;

 

* bản chất thiên nhiên của tôi là phải bệnh hoạn, tôi chưa vượt thoát ra khỏi tình trạng phải bệnh hoạn;

 

* tôi phải gánh chịu hậu quả của nghiệp mà chính tôi đã tạo và không thể lẫn thoát ra khỏi nghiệp báo;

 

* bản chất thiên nhiên của tôi là phải chết, tôi chưa vượt thoát ra khỏi hoàn cảnh phải chết; và

 

* Tất cả những gì của tôi, yêu thương quý chuộng và vừa lòng, sẽ đổi thay chuyển biếntrở thành cái gì khác, tất cả đều sẽ lìa tôi.

 

Khi chúng ta quán niệm thực tại nầy một cách thanh thản an bìnhthấm nhuần nó vào tâm, sẽ phát sanh đến ta một năng lực hậu quả dũng mãnh, chế ngự nỗi lo sợ về tuổi già, bệnh hoạn, chết chóc và chia ly. Nó không làm cho chúng ta trở nên hèn yếu suy nhược mà giúp chúng ta trút đi gánh nặng lo âu và sợ sệt. Đó là lý do tại sao chúng ta quán niệm cái chết: không phải vì chúng ta nóng lòng mong đợi cái chết, mà vì chúng ta muốn sống và chết không lo sợ.

Contemplation on Death

 

Why should we think about death? Why should we contemplate it?

 

Not only did the Buddha encourage us to speak about death, he also encouraged us to contemplate it and reflect on it regularly. That which is born will die. The mind and body which arise at the time of conception develop, grow and mature. In other words, they follow the process of ageing. We call it growing up at first, then growing old, but it is just a single process of maturing, developing, and evolving ultimately towards inevitable death.

 

Today, according to a world record, about 200,000 people die, on the average, everyday. Apparently about 70 million people die every year.

 

We are not used to contemplate death or come to terms with it. What we usually do is to avoid it and live as if we were never going to die. As long as there is fear of death, life itself is not being lived to its fullest and at its best. So one of the very fundamental reasons for contemplating death, for making this reality fully conscious, is that of overcoming fear. The contemplation of death is not for making us depressed or morbid; it is rather for the purpose of helping to free ourselves from fear.

 

The second reason is that contemplation of death will change the way we live and our attitudes towards life. The values that we have in life will change quite drastically once we stop living as if we are going to live forever, and we will start living in a quite different way.

 

The third reason is to develop the ability to approach and face death in the right and peaceful way.

 

The contemplation of death has three-fold benefits:

 

* relieving fear;

 

* bringing a new quality to our lives, enabling us to live our lives with proper values; and

 

* enabling us to die in dignity. It enables us to live a good life and die a good death.

 

What else do we need?

 

The contemplation on the following factors are encouraged in Buddhism:

 

* I am of the nature to age, I have not gone beyond ageing;

 

* I am of the nature to sicken, I have not gone beyond sickness;

 

* I am subjected to my own kamma and I am not free from kammic effects;

 

* I am of the nature to die, I have not gone beyond dying; and

 

* All that is mine, beloved and pleasing, will change, will become otherwise, will become separated from me.

 

When we contemplate this reality with a peaceful mind and bring it into consciousness, it has a powerful effect in overcoming the fear of old age, sickness, death and separation. It is not for making us morbid, rather it is for freeing ourselves from fear. That is why we contemplate death: it is not that we are eagerly looking forward to dying, but that we want to live and die without fear.


Chết Là Một Phần Của Đời Sống

 

Cái chết, đến với tất cả mọi người, là một phần của đời sống trong vòng quanh những kiếp sống. Vài người chết vào lứa tuổi thanh xuân, người khác khi niên cao tuổi lớn, nhưng tất cả mọi người đều phải chết, không thể tránh. Không ai mời mọc chúng ta đến, và cũng tự mình chúng ta ra đi. Chắc chắn là tôi sẽ phải chết -- tất cả mọi người cũng vậy, đều phải lìa đời.

 

Cây cối, hình sắc, chúng sanh, tất cả đều phải bước chân vào cùng một con đường ấy. Mùa thu sẽ sớm sủa đến, lá sẽ rơi rụng, lìa cây. Chúng ta không khóc, vì đó là bản chất của thiên nhiên, lá phải rơi rụng, lìa cành vào cuối mùa. Con người cũng trải qua cùng một đoạn đường, cùng một kinh nghiệm ấy.

 

Thông thường, những người có theo một tôn giáo ít lo sợ hơn người tích cực sống theo vật chất, vì con người vật chất chỉ đặc biệt chú trọng đến một điều trong đời sống là thỏa mãn nhục dục ngũ trần.

 

Nhưng trong cách nhìn đời của người Phật tử, chết không phải là điểm chấm dứt mà sanh cũng không phải là điểm khởi đầu của cuộc sống. Trong thực tế, chết là điểm khởi đầu và ngược lại sanh là điểm chấm dứt của đời sống. Nó chỉ là một phần của toàn thể tiến trình, tiến trình của vòng quanh sanh và tử, rồi tái sanh và chết trở lại. Nếu có một ít hiểu biết về tiến trình diễn tiến không ngừng nầy, cái chết không còn khả năng tạo những cơn khủng hoảng kinh hoàng hèn yếu suy nhược nữa, bởi vì dầu sao đây không phải là điểm tận cùng. Chỉ là điểm chấm dứt của một giai đoạn; chỉ là một chu kỳ, dài theo con đường và rồi con đường tiếp tục trải dài vô cùng tận với những chu kỳ khác. Lá lìa cành, rơi rụng, nhưng đó không phải là điểm chấm dứt. Lá trở về với đất và trở thành phân bón để dưỡng nuôi cội rễ, qua năm tới cây sẽ trổ lá mới xanh tươi. Ta có thể nhìn cuộc sống của con người cùng một thế ấy. Giờ phút lâm chung của một người tạo duyên cho kiếp sống mới. Sự hiểu biết nguyên tắc căn bản nầy giúp ta đặt xuống gánh nặng lo âu và kinh sợ.

Death is Part of Life

 

Death comes to all and is part of our life cycle. Some die in their prime, others in old age, but all must inevitably die. Uninvited we came into this world and unbidden we leave it. Inevitably I am going to die - so does everybody, every plant, every form, every living being, which follows the same path. Soon it will be autumn, the leaves will fall off the trees. We do not cry, it is natural, that is what the leaves are supposed to do at the end of the season. Human beings experience the same thing. Religious people usually have less fear of death than very materialistic people, because materialists are particularly interested only in this life to satisfy their five-fold senses.

 

But from the Buddhist perspective, death is not the end and each birth too is not the beginning of a life. In fact death is the beginning of life and conversely birth is the ending of life. It is just one part of a whole process, a whole cyclic process of birth, death, rebirth and dying again. If one has some understanding of this on-going process, death begins to lose its ability to create morbid terror, because it is not so final after all. It is only the end of a cycle; just one cycle along the way and then the way continues ad infinitum with other cycles. The leaves fall off the trees, but it is not the end. They go back to the soil and nourish the roots; next year the tree has new leaves. The same can be said of human life. Conditioned by the moment of death is rebirth. An understanding of this basic principle helps to relieve ourselves of the fear about death.


Sống Giác Tỉnh

 

Chúng ta sống theo nhiều lối điên cuồng đến độ không hay biết rằng mình đang hoang phí thì giờ. Ngày hôm nay ta phung phí bao nhiêu thì giờ để lo sợ cho năm tới, cho hai mươi năm tới, mãi nghĩ suy cho tương lai mà không còn thì giờ để sống đầy đủ cho chính ngày hôm nay. Và giá trị của chúng ta trong đời sống sẽ đổi thay. Cái gì là quan trọng trong đời? Cái gì làm động cơ thúc đẩy ta? Yếu tố nào đưa đẩy ta trong đời sống? Nếu ta thật sự suy niệm về sự chết, công trình suy tư nầy sẽ giúp ta nhìn lại giá trị của mình. Có bao nhiêu tiền của? Điều đó không quan trọng vì ta không thể đem nó theo. Chí đến cái thân nầy của ta, ta cũng phải bỏ lại phía sau cho người khác tùy ý muốn làm gì thì làm; nó chỉ là một đống cặn bã dư thừa bỏ lại. Khi xa lìa thế gian nầy ta không thể đem theo cái thân quý báu thương yêu này. Phẩm chất của đời sống quan trọng hơn những tài sản sự nghiệp vật chất được thâu thập và tích trữ. Phẩm chất cơ bản của đời sống là phẩm chất của tâm. Chúng ta sống như thế nào ngày hôm nay có thể quan trọng hơn nhiều những sở hữu bên ngoài mà ta có. Chính cái chết và phẩm chất của tâm sẽ tạo duyên cho kiếp tái sanh sắp đến. Đó là sở hữu duy nhất mà ta có thể đem theo. Đó là di sản duy nhất mà ta không bỏ lại phía sau cho ai khác.

 

Tôi là chủ nhân của cái nghiệp của tôi, là thừa kế của cái nghiệp của tôi. Được sanh ra từ bào thai của cái nghiệp của tôi, tôi là họ hàng thân thuộc của cái nghiệp của tôi, ẩn náu trong và nâng đỡ bởi cái nghiệp của tôi. Bất luận nghiệp nào mà tôi sẽ tạo, dầu thiện hay bất thiện, tôi sẽ là thừa kế lãnh trọn di sản ấy.

 

Tất cả những gì sẽ theo ta sẽ là những phẩm chất mà ta đã phát triển bên trong mình, những đức tánh của tâm, những phẩm hạnh tinh thần, và những tính chất tốt hay xấu. Đó là tất cả những gì ta sẽ thừa hưởng. Đó là những điều kiện sẽ quyết định sự tái sanh và kiếp sống tương lai của ta. Ngày nay ta có thể an hưởng bạc triệu đã thâu thập, nhưng còn quan trọng hơn nhiều là một kiếp sống thanh bình an lạccông trình bắt đầu xây dựng những phẩm hạnh đạo đức thanh cao. Nó sẽ có ảnh hưởng rất tốt đẹp đến lối sống của ta và những giá trị mà ta phát triển. Vấn đề không phải là thành công; vấn đề là ta đã thành công bằng cách nào.

Living Consciously

 

We live our lives in many foolish ways without even considering how much time we waste for nothing. How much time have we wasted today worrying about next year, about the next twenty years, thinking about the future, to the extent that we have not been fully living even this very day?

 

And our values in life will change. What is important in life? What is motivating us? What is the driving factor in our lives? If we really contemplate death it may cause us to reconsider our values. It does not matter how much money we have for we cannot take any of it with us. Even our own body has to be left behind for others to dispose of in one way or another; it is just a heap of refuse left behind. We cannot take our precious body with us when we leave this world.

 

The quality of life is more important than mere material acquisitions. The quality of life is primarily the quality of our minds. How we are living today may be more important to us than many other external things. But the condition for rebirth, and that of rebirth is conditioned by death and the quality of the mind. This is one thing we take with us.

 

This is the one inheritance that we do not leave behind for others:

 

- I am the owner of my kamma, heir to my kamma.

 

- Born of my kamma, related to my kamma, abide and supported by my kamma.

 

- Whatever kamma I shall do, for good or for ill, of that I will be the heir.

 

All that which will follow us will be the qualities that we develop within us, the qualities of mind, the spiritual qualities and the good or bad qualities. These are all what we inherit.

 

These are the conditions which will determine our rebirth and shape the future. These in turn will give rise to a new value in our lives. We may enjoy the millions we have already gained but it is more important that we live more peacefully and start to build up some virtuous qualities. It can have a very good effect on the way we live our lives and on the values we develop. It is not just a matter of being successful; it is how we become successful.


Chết Một Cách Tốt Đẹp

 

Đã xét suy cặn kẽ tất cả những điều trên, nếu ta không hoảng hốt xem cái chết là một diễn biến báo nguy mà thấy đó chỉ thật sự là một kinh nghiệm, ta có thể tự tin đối phó với nó. Có thể làm rất nhiều chuyện để tạo duyên cho một cái chết tốt đẹp. Nếu có một cuộc sống tốt, cái chết sẽ dễ dàng. Nhằm giúp tiến trình chết trôi chảy dễ dàng ta nên nhấn mạnh nhiều về công phu phát triển đức tánh không sợ sệt.

 

Đối với phần đông, hơn gì hết, ta sợ đau đớn và sợ phải xa lìa người thân. Quả thậtđáng sợ. Vào lúc lâm chung, những lời khuyến khích và an ủi để làm vững lòng là nhu cầu khẩn thiết hơn tất cả. Trước tiên, cần phải làm cho mình vững lòng tự tin. Cơn đau quả thật dữ dội và rất khó chịu đựng, nhưng rất may mắn là ngành y khoa hiện đại rất tiến bộ, có thể làm giảm suy nỗi khổ mà con người phải chịu trước khi qua đời.

 

Cơn đau không nhất thiết là một đối tượng cần phải sợ. Sư (Ngài Sri Dhammananda) thường an ủi người sắp chết -- người mang một chứng bệnh ngặt nghèo như ung thư chẳng hạn -- không nên quá sầu khổ vì đau, và sẽ có thuốc làm nhẹ bớt cơn đau. Hậu quả quan trọng của những lời khuyên nầy là làm cho người bệnh an tâm ra đi một cách bình thản.

 

Niềm lo sợ khác của người sắp chết là phải xa lìa tài sản. Lẽ dĩ nhiên, nếu có suy niệm trước về điểm nầy, vấn đề có thể giải quyết dễ dàng hơn nhiều. Ta biết rằng chính tình trạng sum hợp đã hàm xúc ý nghĩa chia ly. Có hợp ắt có tan. Nếu người lâm chung chưa từng tu tập thực hành loại suy niệm nầy, ta cần phải nhẹ nhàng khuyên giải rằng những người thân còn lại như vợ, hay chồng, và con cái sẽ được trông nôm chăm sóc đầy đủ. Người sắp chết cần phải được an tâm rằng mọi việc đều suôn sẻ, bạn bè sẽ lo lắng giúp đỡ.

 

Cần phải cố gắng nhấn mạnh, khuyến khích người sắp chết nên giữ tâm trầm tĩnhthanh bình an lạc. Làm thế nào có thể chết một cách tốt đẹp? Đường lối của người Phật tử là tạo bầu không khí an lành trong phòng người bệnh. Không nên kể lể khóc than. Những tiếng kêu la thảm thiếtlợi ích gì cho con người đau khổ đang cần phải được yên ổn để an tâm làm một việc rất quan trọng -- lìa đời. Cảnh trạng than van kêu khóc làm cho người lâm chung rất khó mà ra đi một cách an lạc. Vào lúc bấy giờ những bạn bè thân thuộc hiện diện nên có thái độ tỏ ra rằng mình sẽ trông chừng chăm sóc, thương yêu, và sẵn lòng đóng góp làm một điều gì để nâng đỡ.

 

"Những biểu tượng có tánh cách tôn giáo thật vô cùng hữu ích và rất hợp cảnh trong trường hợp nầy. Nếu người lâm chungPhật tử thì một pho tượng Phật nhỏ, sự hiện diện của vài nhà sư đọc tụng kinh kệ và nói vài lời khuyên nhủ êm dịu sẽ giúp rất nhiều cho người sắp chết ra đi an lànhtrầm tĩnh. Đó là những yếu tố huyền diệu có thể đưa họ chuyển sang kiếp sống mới một cách tốt đẹp nhất." (Ajahn Jagaro)

Dying a Good Death

 

Having considered all of these, if dying becomes no longer an alarming event but an actual experience, we can with confidence face it. Not only that we can also do a lot towards dying a good death. If we have led a good life, dying is easier. But regardless of how we have lived, we can still endeavour to die a good death. To help in the dying process, we stress very much the development of the same quality of fearlessness. For many people, it's more the fear of pain and the fear of separation from all their loved ones, more than anything else, that is fearsome. At the time of dying, encouragement and reassurance are most essential. For a start you need to reassure yourself. The pain indeed will be excruciating and will be difficult to bear, but we are fortunate in that advances in modern medicines make it possible to reduce the amount of physical pain a human being has to experience before death. Pain need not be such an overwhelming object of fear.

 

I usually reassure a dying person, such as someone who is terminally ill, for example with cancer, that he will not needlessly be allowed to suffer and, that prompt treatment will be given to alleviate his pain. An important result of this is that the patient can relax and die more peacefully.

 

The other worry is the inevitable separation from one's possessions. Of course, if we've contemplated this before, it's a lot easier. We know that to come together implies separation. If a dying person hasn't done this kind of contemplation, then you need to gently encourage and reassure him or her that the children and those left behind will be well taken care of. They need to be reassured that it's all right, that there are friends to take care of them; they need to be encouraged to relax and be peaceful, not to worry about other things, that they'll all be taken care of.

 

The whole emphasis is on trying to encourage the dying person, to become more peaceful.

 

How can one die a good death? The Buddhist way is to maintain an atmosphere of peace in the room where someone is dying. It's not very conducive to have people shouting, screaming and crying. What does that do to the poor person who has this very important thing to do, to die? They make it very difficult for the dying person to die peacefully. It's good if friends and relatives who are present, show by their presence that they care, that they love, that they are willing to contribute something to support.

 

"Religious symbols are very useful and come in handy in such situations. If the dying person is a Buddhist, then a small Buddha statue, and possibly the presence of Buddhist monks with soothing words of chanting will be very beneficial so as to allow the dying person to pass away with the greatest peace and dignity. It's a wonderful thing for them to move into their new life in the best possible way." (Ajahn Jagaro)


Cái Chết Thanh Bình An Lạc

 

Mọi người đều hy vọng, và hết lòng mong muốn được một cái chết thanh bình an lạc sau khi viên mãn đảm đang bổn phận và trách nhiệm trong đời sống. Nhưng bao nhiêu người đã thật sự chuẩn bị sẵn sàng cho diễn biến nầy? Bao nhiêu người đã chịu khó hoàn thành trách nhiệm đối với gia đình, với người thân, với bạn bè, với quê hương xứ sở, với tôn giáo mình và đối với số phận của chính mình? Những ai không làm tròn bổn phận của mình thì rất khó mà chết một cách an lành.

 

Chúng ta phải học lối khắc phục tình trạng sợ chết bằng cách nhận thức rằng chính các vị trời cũng phải chết. Những ai đã để thời gian trôi qua một cách vô ích sẽ có nhiều duyên cớ để than khóc khi kiếp sống của chính họ di chuyển dần đến mức cuối cùng. Khi người ta thấy rằng kiếp sống của mình chỉ là một giọt nước trong dòng sông không ngừng trôi chảy, họ sẽ vùng trổi dậy đóng góp phần nhỏ nhoi của mình cho dòng đời rộng lớn bao la. Người có trí tuệ hiểu biết rằng để sống ta phải gia công tự giải thoát bằng cách tránh làm những điều bất thiện, cố làm những việc thiện, và thanh lọc tâm. Người thông hiểu Giáo Huấn của Đức Phật không bao giờ sợ chết. Chết không phải là nguyên nhân để sầu não. Nhưng nó quả thật đáng lo nếu ta chết mà không làm điều gì cho chính mình và cho thế gian. 

Peaceful Death

 

Everyone hopes and desires to have a peaceful death after having fulfilled his lifetime duties and obligations. But how many have actually prepared themselves for such an eventuality? How many, for instance, have taken the trouble to fulfil their obligations to their families, loved ones, friends, country, religion and their own destiny? It will be difficult for them to die peacefully if they have not fulfilled any of these obligations. We must learn to overcome the fear of death by realising that the gods are also subjected to it. Those who have allowed fleeting time to pass away frivolously will have good cause to lament later on when they themselves are nearing the end of their lives. When people see their own lives as being only a drop in an ever-flowing river, they will be moved to contribute even their little part to the great stream of life. The wise know that to live they have to work for their liberation by avoiding evil, doing good and purifying their mind. People who understand life according to the Teachings of the Buddha never worry about death. Death is no cause for sorrow, but it would indeed be sorrowful if one dies without having done something for oneself and for the world.

Tôi Chết Ngày Hôm Nay

 

David Morris là một học giả Phật tử người Phương Tây đã qua đời lúc 85 tuổi thọ. Sớm sủa sau khi ông chết người viết quyển sách nhỏ nầy (tức Ngài Sri Dhammananda) có nhận được một bức thơ của ông (rõ ràng là ông đã viết bức thơ nầy và dặn chỉ nên gởi đi sau khi ông chết). Thơ viết như sau:

 

"Sư sẽ lấy làm hoan hỷ mà biết rằng tôi đã lìa đời ngày hôm nay. Sư sẽ có hai lý do để vui. Trước tiên, Sư sẽ an lòng được biết rằng cơn đau khổbệnh hoạn của tôi sau cùng đến đây đã chấm dứt. Lý do thứ nhì là, từ khi quy y Tam Bảotrở thành Phật tử, tôi trong sạch hành trì ngũ giới với lòng tin tưởng nhiệt thành. Như vậy Sư biết rằng tôi sẽ không thể tái sanh vào những cảnh khổ."

I Died Today

 

David Morris was a well known Western Buddhist scholar who died at the age of 85. Soon after his death the writer of this booklet received a letter from him (obviously he had written it earlier with instructions for it to be posted on his death.) It went like this, "You will be happy to know that I died today. There are two reasons for this. Firstly, you will be relieved to know that my suffering from the sickness has finally ended. And secondly, since I became a Buddhist I have faithfully observed the five precepts. As a result you know that my next life cannot be a miserable one".


* * *

 

Đời sống tựa hồ như một giấc mơ. Chết là sự việc dĩ nhiên phải xảy diễn. Trong khi chuẩn bị để sẵn sàng đối phó ta nên quyết định hoặc tiếp tục, hoặc chấm dứt vòng quanh sanh tử để tự thoát ra khỏi mọi đau khổ. Đó là mục tiêu của đời sốngtrí thông minh của con người phải quan tâm đến.

* * *

                                                                  

Life is like a dream. Death is a factual happening and rebirth a natural occurrence. In preparing for that eventuality one would either have to continue or to end the repeated cycle of births and deaths so as to be free from suffering and this is what human intelligence is all about.


__________________




Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
26 Tháng Mười 2020(Xem: 150)
22 Tháng Mười 2020(Xem: 4884)
16 Tháng Mười 2020(Xem: 276)
15 Tháng Mười 2020(Xem: 280)
11 Tháng Mười 2020(Xem: 371)
07 Tháng Mười 2020(Xem: 348)
06 Tháng Mười 2020(Xem: 368)
04 Tháng Mười 2020(Xem: 401)
28 Tháng Chín 2020(Xem: 421)
10 Tháng Chín 2020(Xem: 600)
08 Tháng Chín 2020(Xem: 704)
20 Tháng Tám 20208:00 SA(Xem: 936502)
Có tài mà cậy chi tài, Chữ tài liền với chữ tai một vần. Đã mang lấy nghiệp vào thân, 3250.Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa. Thiện căn ở tại lòng ta, Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài. Lời quê chắp nhặt dông dài, 3254.Mua vui cũng được một vài trống canh.
05 Tháng Mười 20209:30 SA(Xem: 240)
Khi tôi cần bạn lắng nghe tôi, thì bạn lại bắt đầu buông lời khuyên nhủ, nhưng nào phải những gì tôi đang cần ở bạn đâu. Khi tôi cần bạn lắng nghe tôi, bạn lại tuôn lời giải thích, lý do tôi không nên cảm thấy muộn phiền. Nhưng có biết không, bạn đang giẵm đạp lên tình cảm của tôi rồi. Khi tôi cần bạn lắng nghe tôi, thì bạn lại muốn làm điều gì đó
22 Tháng Chín 202010:02 SA(Xem: 346)
Theo kinh Địa Tạng, những người tạo ác nghiệp khi chết sẽ trở thành ngạ quỷ hay súc sanh. Ngạ quỷ là quỷ đói, bụng to bằng cái trống nhưng cái họng chỉ bé bằng cái kim nên ăn uống mãi mà cũng không no. Có lẽ điều này ám chỉ những vong linh còn nhiều dục vọng, vẫn thèm khát cái thú vui vật chất nhưng vì không còn thể xác để
20 Tháng Tám 20209:00 SA(Xem: 1498)
Những Miếng Thịt Chay Bằng Đậu Nành (Soy Curls) là một loại thực phẩm hoàn toàn tự nhiên, dùng để thay thế cho thịt, có lợi ích cho tim (vì làm bằng đậu nành), ngon miệng, và dễ xử dụng. Soy Curls trông khá giống miếng thịt (sau khi làm xong), có mùi vị thơm ngon, và tính linh hoạt của Soy Curls thì các thực phẩm khác không thể so sánh được.
12 Tháng Bảy 20201:49 CH(Xem: 1026)
Hành trình về phương đông của giáo sư Spalding kể chuyện một đoàn khoa học gồm các chuyên môn khác nhau Hội Khoa học Hoàng gia Anh (tức Viện Hàn lâm Khoa học) cử sang Ấn Độ nghiên cứu về “huyền học”. Sau hai năm trời lang thang khắp các đền chùa Ấn Độ, chứng kiến nhiều cảnh mê tín dị đoan, thậm chí “làm tiền” du khách,
11 Tháng Bảy 20209:48 CH(Xem: 1075)
Tâm hồn con người hiện nay đã trở nên quá máy móc, thụ động, không thể tự chữa phải được nâng lên một bình diện khác cao hơn để mở rộng ra, nhìn mọi sự qua một nhãn quan mới. Chỉ có áp dụng cách đó việc chữa trị mới mang lại kết quả tốt đẹp được.” [Trang 13] Những câu chữ trích dẫn nói trên chính là quan điểm của tác giả,
10 Tháng Bảy 20208:57 CH(Xem: 958)
Ngay trong phần đầu cuốn sách, tác giả Swami Amar Jyoti đã “khuyến cáo” rằng “Cuốn sách này không phải là hồi ký, vì các nhân vật đều không có thực. Tuy nhiên, đây cũng không phải một tiểu thuyết hư cấu vì nó tiêu biểu cho những giai đoạn đi tìm đạo vẫn thường xảy ra tại Ấn Độ suốt mấy ngàn năm nay”. Và tác giả hy vọng “cuốn sách
09 Tháng Bảy 20208:49 CH(Xem: 1038)
Ngày nay, người ta biết đến triều đại các vua chúa Ai Cập thời cổ qua sách vở của người Hy Lạp. Sở dĩ các sử gia Hy Lạp biết được các chi tiết này vì họ đã học hỏi từ người Ai Cập bị đày biệt xứ tên là Sinuhe. Đây là một nhân vật lạ lùng, đã có công mang văn minh Ai Cập truyền vào Hy Lạp khi quốc gia này còn ở tình trạng kém mở mang
08 Tháng Sáu 20203:30 CH(Xem: 1020)
Tôi rất vinh dự được có mặt tại lễ phát bằng tốt nghiệp của các bạn ngày hôm nay tại một trường đại học danh giá bậc nhất thế giới. Tôi chưa bao giờ có bằng tốt nghiệp đại học. Nói một cách trung thực thì ngày hôm nay tôi tiếp cận nhất với buổi lễ ra tốt nghiệp đại học. Ngày hôm nay, tôi muốn kể cho các bạn nghe ba câu truyện đã từng xẩy ra
04 Tháng Sáu 202011:07 CH(Xem: 1225)
Người bao nhiêu dặm đường trần phải bước. Để thiên hạ gọi là được thành nhân? Bao biển xa bồ câu cần bay lướt. Mới về được cồn cát mượt ngủ yên? Vâng! Đại bác bắn bao viên tàn phá. Rồi người ta mới lệnh cấm ban ra? Câu trả lời, bạn ơi, hòa trong gió. Câu trả lời theo gió thổi bay xa!
18 Tháng Tư 202011:18 CH(Xem: 979)
Vì vậy, nếu một số quốc gia chỉ xét nghiệm những bệnh nhân nặng nhập viện - và không xét nghiệm bệnh nhân Covid-19 nhẹ (hoặc thậm chí có những bệnh nhân không hề có triệu chứng) không đến bệnh viện (ví dụ như cách Vương quốc Anh hiện đang áp dụng), thì tỷ lệ tử vong có vẻ như cao hơn so với các quốc gia nơi xét nghiệm
14 Tháng Tư 20209:39 CH(Xem: 1042)
Vi-rút corona là một họ lớn của vi-rút gây nhiễm trùng đường hô hấp. Các trường hợp nhiễm bệnh có thể ở mức từ cảm lạnh thông thường đến các chứng bệnh nghiêm trọng hơn như Hội chứng Hô hấp Cấp tính Trầm trọng (SARS) và Hội chứng Hô hấp Trung Đông (MERS). Loại vi-rút corona chủng mới này bắt nguồn từ tỉnh Hồ Bắc,
09 Tháng Tư 20206:47 SA(Xem: 1107)
Chúng ta có thể nhiễm Covid-19 do chạm vào các bề mặt bị nhiễm virus. Nhưng chỉ mới đây người ta mới hiểu rõ dần về việc loại virus này có thể tồn tại bao lâu bên ngoài cơ thể người. Khi Covid-19 lây lan, nỗi sợ hãi của chúng ta về các bề mặt nhiễm bẩn cũng tăng. Bây giờ mọi người đã quen với cảnh ở nơi công cộng trên khắp thế giới
07 Tháng Tư 20206:18 CH(Xem: 1431)
Tu sĩ Richard Hendrick sống và làm việc ở Ireland (Ái Nhĩ Lan). Ông đã đăng tải bài thơ “Lockdown” (“Phong tỏa”) của ông trên facebook vào ngày 13 tháng Ba năm 2020. Bài thơ đã được rất nhiều người tán thưởng. Bài thơ muốn truyền giao một thông điệp mạnh mẽ về niềm Hy Vọng trong cơn hỗn loạn vì bệnh dịch “corona” (Covid-19)
06 Tháng Tư 202012:27 CH(Xem: 1006)
Nhóm cố vấn sẽ cân nhắc các nghiên cứu về việc liệu virus có thể lây lan hơn so với suy nghĩ trước đây hay không; một nghiên cứu ở Mỹ cho thấy giọt ho có thể bắn đi tới 6m và hắt hơi tới 8m. Chủ tịch hội thảo, Giáo sư David Heymann, nói với BBC News rằng nghiên cứu mới có thể dẫn đến sự thay đổi trong lời khuyên về việc đeo khẩu trang.
05 Tháng Tư 20209:35 CH(Xem: 1100)
Virus corona đang lây lan khắp thế giới nhưng chưa có một loại thuốc nào có thể giết chúng hoặc một loại vaccine nào có thể giúp bảo vệ con người khỏi việc lây nhiễm chúng. Vậy chúng ta còn bao xa mới có được loại thuốc cứu mạng này?
04 Tháng Tư 202010:01 CH(Xem: 1154)
Thế giới đang đóng cửa. Những nơi từng tấp nập với cuộc sống hối hả hàng ngày đã trở thành những thị trấn ma với những lệnh cấm áp lên đời sống của chúng ta - từ giới nghiêm tới đóng cửa trường học đến hạn chế đi lại và cấm tụ tập đông người. Đó là một phản ứng toàn cầu vô song đối với một căn bệnh. Nhưng khi nào nó sẽ kết thúc
02 Tháng Tư 20209:40 CH(Xem: 1045)
Bảo vệ bản thân thế nào? WHO khuyến nghị: - Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc gel rửa tay có thể diệt trừ virus - Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi - lý tưởng nhất là dùng khăn giấy - và sau đó rửa tay để ngăn sự lây lan của virus - Tránh chạm tay vào mắt, mũi và miệng - nếu tay bạn nhiễm virus có thể khiến virus
01 Tháng Tư 20207:07 CH(Xem: 1579)
Bệnh Dịch Do Vi-rút Corona (Covid-19) - Corona Virus (Covid-19)
18 Tháng Ba 202011:35 CH(Xem: 1378)
Trong một viện dưỡng lão ở nước Úc, cụ ông Mak Filiser, 86 tuổi, không có thân nhân nào thăm viếng trong nhiều năm. Khi cụ qua đời cô y tá dọn dẹp căn phòng của cụ và bất ngờ khám phá ra một mảnh giấy nhàu nát với những dòng chữ viết nguệch ngoạc. Đó là một bài thơ của cụ và đó là tài sản duy nhất, là cái vốn liếng quý giá nhất
02 Tháng Mười Hai 201910:13 CH(Xem: 1988)
Nhật Bản là một trong những quốc gia có tỉ lệ tội phạm liên quan đến súng thấp nhất thế giới. Năm 2014, số người thiệt mạng vì súng ở Nhật chỉ là sáu người, con số đó ở Mỹ là 33,599. Đâu là bí mật? Nếu bạn muốn mua súng ở Nhật, bạn cần kiên nhẫnquyết tâm. Bạn phải tham gia khóa học cả ngày về súng, làm bài kiểm tra viết
12 Tháng Bảy 20199:30 CH(Xem: 3664)
Khóa Tu "Chuyển Nghiệp Khai Tâm", Mùa Hè 2019 - Ngày 12, 13, Và 14/07/2019 (Mỗi ngày từ 9:00 AM đến 7:00 PM) - Tại: Andrew Hill High School - 3200 Senter Road, San Jose, CA 95111
12 Tháng Bảy 20199:00 CH(Xem: 5220)
Các Khóa Tu Học Mỗi Năm (Thường Niên) Ở San Jose, California Của Thiền Viện Đại Đăng
20 Tháng Tám 20208:00 SA(Xem: 936502)
Có tài mà cậy chi tài, Chữ tài liền với chữ tai một vần. Đã mang lấy nghiệp vào thân, 3250.Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa. Thiện căn ở tại lòng ta, Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài. Lời quê chắp nhặt dông dài, 3254.Mua vui cũng được một vài trống canh.
22 Tháng Mười 20201:00 CH(Xem: 4884)
Tuy nhiên đối với thiền sinh hay ít ra những ai đang hướng về chân trời rực rỡ ánh hồng giải thoát, có thể nói Kinh Đại Niệm Xứbài kinh thỏa thích nhất hay đúng hơn là bài kinh tối cần, gần gũi nhất. Tối cần như cốt tủy và gần gũi như máu chảy khắp châu thân. Những lời kinh như những lời thiên thu gọi hãy dũng mãnh lên đường
13 Tháng Mười 202010:39 SA(Xem: 2857)
Viết tự truyện có lẽ không phải là chuyện một vị tỳ kheo, một nhà sư Phật giáo nên làm, vì các tỳ kheo chúng tôi phải luôn phấn đấu để diệt ngã, không phải để tôn vinh nó. Qua thiền quánchánh niệm chúng tôi muốn tu tập buông bỏ ái luyến, thực hành vô ngã. Vậy thì tại sao tôi lại viết cả một quyển sách về mình?
22 Tháng Mười 20201:00 CH(Xem: 4884)
Tuy nhiên đối với thiền sinh hay ít ra những ai đang hướng về chân trời rực rỡ ánh hồng giải thoát, có thể nói Kinh Đại Niệm Xứbài kinh thỏa thích nhất hay đúng hơn là bài kinh tối cần, gần gũi nhất. Tối cần như cốt tủy và gần gũi như máu chảy khắp châu thân. Những lời kinh như những lời thiên thu gọi hãy dũng mãnh lên đường
21 Tháng Mười 202010:42 CH(Xem: 245)
Một lần Đấng Thế Tôn ngụ tại tu viện của Cấp Cô Độc (Anathapindita) nơi khu vườn Kỳ Đà Lâm (Jeta) gần thị trấn Xá Vệ (Savatthi). Vào lúc đó có một vị Bà-la-môn to béo và giàu sang đang chuẩn bị để chủ tế một lễ hiến sinh thật to. Số súc vật sắp bị giết gồm năm trăm con bò mộng, năm trăm con bê đực, năm trăm con bò cái tơ,
20 Tháng Mười 20209:07 CH(Xem: 252)
Tôi sinh ra trong một gia đình thấp hèn, Cực khổ, dăm bữa đói một bữa no. Sinh sống với một nghề hèn mọn: Quét dọn và nhặt hoa héo rơi xuống từ các bệ thờ (của những người Bà-la-môn). Chẳng ai màng đến tôi, mọi người khinh miệt và hay rầy mắng tôi, Hễ gặp ai thì tôi cũng phải cúi đầu vái lạy. Thế rồi một hôm, tôi được diện kiến
14 Tháng Mười 202010:00 SA(Xem: 2630)
Một thời Đức Phật ở chùa Kỳ Viên thuộc thành Xá Vệ do Cấp Cô Độc phát tâm hiến cúng. Bấy giờ, Bāhiya là một người theo giáo phái Áo Vải, sống ở vùng đất Suppāraka ở cạnh bờ biển. Ông là một người được thờ phụng, kính ngưỡng, ngợi ca, tôn vinh và kính lễ. Ông là một người lỗi lạc, được nhiều người thần phục.
11 Tháng Năm 20208:38 CH(Xem: 1720)
một lần Đấng Thế Tôn lưu trú tại bộ tộc của người Koliyan, gần một ngôi làng mang tên là Haliddavasana, và sáng hôm đó, có một nhóm đông các tỳ-kheo thức sớm. Họ ăn mặc áo lót bên trong thật chỉnh tề, khoác thêm áo ấm bên ngoài, ôm bình bát định đi vào làng
08 Tháng Năm 202010:32 CH(Xem: 1621)
"Này Rahula, cũng tương tự như vậy, bất kỳ ai dù không cảm thấy xấu hổ khi cố tình nói dối, thì điều đó cũng không có nghĩa là không làm một điều xấu xa. Ta bảo với con rằng người ấy [dù không xấu hổ đi nữa nhưng cũng không phải vì thế mà] không tạo ra một điều xấu xa.