Đức Phật Khuyên Chúng Ta Thuần Phục Con Khỉ Trong Tâm, Như Thế Nào? - Buddha: How to Tame Your Monkey Mind

23 Tháng Giêng 20167:38 SA(Xem: 6433)
Đức Phật Khuyên Chúng Ta Thuần Phục Con Khỉ Trong Tâm, Như Thế Nào? - Buddha: How to Tame Your Monkey Mind
BuddhaHowToTame

Đức Phật Khuyên Chúng Ta Thuần Phục Con Khỉ Trong Tâm, Như Thế Nào?
Buddha: How to Tame Your Monkey Mind
BJ Gallagher - Chuyển Ngữ: Nguyễn Văn Tiến
 Source-Nguồn: www.huffingtonpost.com - Bài Đăng Ngày: 3/11/2011


Đức Phật Khuyên Chúng Ta Thuần Phục Con Khỉ Trong Tâm, Như Thế Nào?

 

LỜI NGƯỜI DỊCH:

Xuân Bính Thân 2016 nói về những con khỉ say rượu trong tâm chúng ta.

 

Đức Phật là tâm-lý-gia thông minh nhất mà tôi từng được học qua sách vở. Hơn 2500 năm trước, Đức Phật đã dạy mọi người về tâm của họ, để con người có thể hiểu biết nhiều hơn về chính bản thân mình, và giúp cho họ phát hiện ra phương cách thoát ra khỏi sự đau khổ. Đức Phật không phải là một vị thần linh, hoặc là một đấng cứu thế - mà ngài đơn giản chỉ là một vị thầy giáo rất khôn ngoan với những hiểu biết sâu sắc, đặc biệt là về bản chất của con người. Đức Phật có rất nhiều sự hiểu biết nhờ vào phương cách thiền định, và ngài cũng nhờ học hỏi từ kinh nghiệm riêng của chính ngài, cũng như qua cách ngài quan sát hành vi của những người khác.

 

Đức Phật diễn tả tâm con-người chứa đầy những con khỉ say rượu, chúng nhảy nhót lung tung, la hét vang ầm lên, nói nhiều, và chẳng bao giờ chịu ngừng nghỉ. Đức Phật nói rằng chúng ta đều có tâm giống như là những con khỉ, và hàng chục con khỉ nầy cùng la hét một lúc, kêu gọi sự chú ý của chúng ta. Con khỉ sợ hãi là con khỉ đặc biệt, la hét ầm ỹ nhất, và báo động không ngừng nghỉ, để nói cho chúng ta biết mọi điều chúng ta cần phải đề-phòng, cũng như mọi điều không tốt có thể xảy ra.

 

Đức Phật dạy bảo các đệ tử của ngài phương cách thiền định để làm tỉnh táo những con khỉ say rượu trong tâm của họ. Chúng ta nên biết rằng, dù cho chúng ta xua đuổi, hoặc là đánh nhau với những con khỉ nầy, thì đây chỉ là việc làm vô ích, bởi vì những con khỉ nầy vẫn còn hiện diện trong tâm của chúng ta. Thay vào đó, Đức Phật nói rằng, mỗi ngày chúng ta nên dành thời gian để thiền định trong yên lặng - việc làm nầy sẽ giúp tâm chúng ta thoải mái, bởi vì, khi chúng ta tập trung vào hơi thở, hoặc là vào một câu thần chú dễ nhớ - sau nhiều năm, chúng ta có thể thuần phục được những con khỉ trong tâm. Khi chúng ta thực tập thiền định đều đặn, những con khỉ trong tâm chúng ta sẽ trở nên hiền lành hơn, rồi chúng sẽ chịu khuất phục dưới phương cách huấn luyện thương-yêu nầy.

 

Thiền địnhphương cách tuyệt vời để làm vơi bớt đi những nỗi sợ hãi, tình trạng căng thẳng, sự lo âu, và những cảm xúc tiêu cực khác. Nay, tôi hiểu biết rõ ràng phương-cách thiền của Đức Phậtđúng đắn

 

Nay, tôi cũng hiểu biết rõ ràng là khi tôi nói chuyện nhẹ nhàng với những con khỉ, đôi khi cũng làm cho chúng bình tĩnh trở lại. Tôi muốn đưa ra một thí dụ: con Khỉ Sợ Hãi là con khỉ ồn ào nhất, đối với những người giống như tôi, có sở hữu một cơ sở thương mại. Sau nhiều năm, con Khỉ Sợ Hãi xuất hiện ít hơn bình thường, tuy nhiên khi nó xuất hiện trở lại, thì điều nầy thật là kinh khủng. Vì vậy, tôi phải dành thêm thời gian để nói chuyện với con Khỉ Sợ Hãi nầy.

 

"Chuyện tệ hại nhất có thể xảy ra, là chuyện gì?" Tôi hỏi.

 

"Ông sẽ bị phá sản," con Khỉ Sợ Hãi trả lời.

 

"Thế rồi, chuyện gì sẽ xảy ra nếu tôi bị phá sản?" Tôi hỏi.

 

"Ông sẽ không còn làm chủ ngôi nhà ông đang có," con khỉ trả lời.

 

"Sau khi tôi mất nhà, thế rồi, có ai chết không?"

 

"Hừm, không, tôi nghĩ là không."

 

"Mất nhà rồi, tôi vẫn có thể tìm ra chỗ khác để ở, có đúng không?"

 

"Vâng, tôi cũng đoán là như thế."

 

"Thế thì, dù cho chúng ta mất nhà, dù cho điều tệ hại nhất xảy ra, chúng ta vẫn sống được, có phải không?"

 

"Vâng, chúng ta vẫn sống được, dù cho điều tệ hại nhất xảy ra" con khỉ kết luận.

 

Và sau khi cuộc trò chuyện kết thúc, con Khỉ Sợ Hãi vẫn còn đó, tuy nhiên, nó đã bình tĩnh trở lại. Rồi, tôi có thể tiếp tục cuộc sống bình thường của tôi, qua các hoạt động thương mại của tôi.

 

Học hỏi phương cách để thuần phục con khỉ trong tâm của chúng ta, là một trong những điều tốt nhất chúng ta có thể làm, để chuyển hóa nỗi sợ hãi. Chúng ta hãy chú ý xem hành động của những con khỉ trong tâm - hãy lắng nghe chúng, hiểu chúng, đặc biệt là con Khỉ Sợ Hãi. Chúng ta hãy dành thời gian thường-xuyên thực-hành phương-cách thiền-định đơn giản. Chúng ta hãy học hỏi phương cách để thay đổi ý nghĩ trong đầu chúng ta. Chúng ta hãy thực hành cuộc trò chuyện với tâm chúng ta, qua lòng thương yêu, qua lòng tử tế, qua sự tích cực, rồi chúng ta sẽ thấy điều nầy sẽ chuyển hóa nỗi sợ hãi trong tâm của chính mình.

Buddha: How to Tame Your Monkey Mind

 

The Buddha was the smartest psychologist I've ever read. More than 2,500 years ago he was teaching people about the human mind so that they might understand themselves better and discover that there was a way out of suffering. Buddha wasn't a god or a messiah -- he was simply a very wise teacher with keen insights into human nature. He learned much by meditating and learning from his own experiences, as well as by observing the behavior of others.

 

Buddha described the human mind as being filled with drunken monkeys, jumping around, screeching, chattering, carrying on endlessly. We all have monkey minds, Buddha said, with dozens of monkeys all clamoring for attention. Fear is an especially loud monkey, sounding the alarm incessantly, pointing out all the things we should be wary of and everything that could go wrong.

 

Buddha showed his students how to meditate in order to tame the drunken monkeys in their minds. It's useless to fight with the monkeys or to try to banish them from your mind because, as we all know, that which you resist persists. Instead, Buddha said, if you will spend some time each day in quiet meditation - simply calm your mind by focusing on your breathing or a simple mantra - you can, over time, tame the monkeys. They will grow more peaceful if you lovingly bring them into submission with a consistent practice of meditation.

 

I've found that the Buddha was right. Meditation is a wonderful way to quiet the voices of fear, anxiety, worry and other negative emotions.

 

I've also found that engaging the monkeys in gentle conversation can sometimes calm them down. I'll give you an example: Fear seems to be an especially noisy monkey for people like me who own their own business. As the years go by, Fear Monkey shows up less often, but when he does, he's always very intense. So I take a little time out to talk to him.

 

"What's the worst that can happen?" I ask him.

 

"You'll go broke," Fear Monkey replies.

 

"OK, what will happen if I go broke?" I ask.

 

"You'll lose your home," the monkey answers.

 

"OK, will anybody die if I lose my home?"

 

"Hmmm, no, I guess not."

 

"Oh, well, it's just a house. I suppose there are other places to live, right?"

 

"Uh, yes, I guess so."

 

"OK then, can we live with it if we lose the house?"

 

"Yes, we can live with it," he concludes.

 

And that usually does it. By the end of the conversation, Fear Monkey is still there, but he's calmed down. And I can get back to work, running my business and living my life.

 

Learning to manage your monkey mind is one of the best things you can do to transform fear. Pay attention to how your monkeys act - listen to them and get to know them, especially the Fear Monkey. Take time to practice simple meditation on a regular basis. Learn how to change the conversations in your head. Practice kind, loving, positive self-talk and see how it can transform your fears.


Source-Nguồn: http://www.huffingtonpost.com/bj-gallagher/buddha-how-to-tame-your-m_b_945793.html

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
26 Tháng Giêng 2020(Xem: 2182)
29 Tháng Mười Hai 2016(Xem: 8809)
25 Tháng Mười 202010:40 SA(Xem: 99)
Kỳ thi ra trường của tôi ở Đại học Cambridge năm 1972 là về đề tài vật lý lý thuyết. Đó là quãng thời gian khó nhọc. Toàn bộ sự nghiệp ăn học ở đại học dồn lại thành một loạt những bài-thi khảo sát. Một là đậu hai là rớt. Kỳ thi của tôi bao gồm một bài thi viết luận ba tiếng đồng hồ liên tục vào buổi sáng và một bài thi sát hạch ba tiếng đồng hồ
24 Tháng Mười 20209:58 CH(Xem: 102)
Tối nay tôi sẽ nói về đề tài “quán hay suy ngẫm, chiêm nghiệm” (contemplation) trong Phật giáo. Làm thế nào để quán chiếu, để chiêm nghiệm, để suy ngẫm về Pháp và làm thế nào để áp dụng những điều này trong sự thực hành. Một trong những lý do tôi muốn nói về điều này là vì mọi người hay hỏi tôi làm sao quán và quán như thế nào
23 Tháng Mười 202010:04 CH(Xem: 161)
Trong tuần lễ đầu tiên của tháng 8, năm 1965, sau khi học xong khóa hè, tôi chuẩn bị sẽ đi California từ New York bằng xe hơi. Ngày ấy tôi mới 20 tuổi và sang tháng 9 tôi sẽ vào học Đại học Brooklyn. Tôi muốn đến thăm một người bạn. Anh ấy đang ở San Francisco mùa hè ấy. Tôi đã thu xếp để cùng đi với mấy người bạn học. Chúng tôi
22 Tháng Mười 20208:57 CH(Xem: 206)
Bài Kinh ĐẠI NIỆM XỨ (Trường bộ kinh Nikaya) là bài kinh quan trọng cho mọi Phật tử như trong phần mở đầu của bài Kinh, Đức Phật đã dạy: “Này chư tỳ kheo, đây là con đường độc nhất để đem lại sự thanh bình cho chúng sanh, vượt thoát sầu não, diệt trừ khổ ưu, thành tựu chánh tríchứng ngộ Niết Bàn. Đó là Tứ Niệm Xứ”.
22 Tháng Mười 20201:00 CH(Xem: 4841)
Tuy nhiên đối với thiền sinh hay ít ra những ai đang hướng về chân trời rực rỡ ánh hồng giải thoát, có thể nói Kinh Đại Niệm Xứbài kinh thỏa thích nhất hay đúng hơn là bài kinh tối cần, gần gũi nhất. Tối cần như cốt tủy và gần gũi như máu chảy khắp châu thân. Những lời kinh như những lời thiên thu gọi hãy dũng mãnh lên đường
21 Tháng Mười 202010:42 CH(Xem: 215)
Một lần Đấng Thế Tôn ngụ tại tu viện của Cấp Cô Độc (Anathapindita) nơi khu vườn Kỳ Đà Lâm (Jeta) gần thị trấn Xá Vệ (Savatthi). Vào lúc đó có một vị Bà-la-môn to béo và giàu sang đang chuẩn bị để chủ tế một lễ hiến sinh thật to. Số súc vật sắp bị giết gồm năm trăm con bò mộng, năm trăm con bê đực, năm trăm con bò cái tơ,
20 Tháng Mười 20209:07 CH(Xem: 230)
Tôi sinh ra trong một gia đình thấp hèn, Cực khổ, dăm bữa đói một bữa no. Sinh sống với một nghề hèn mọn: Quét dọn và nhặt hoa héo rơi xuống từ các bệ thờ (của những người Bà-la-môn). Chẳng ai màng đến tôi, mọi người khinh miệt và hay rầy mắng tôi, Hễ gặp ai thì tôi cũng phải cúi đầu vái lạy. Thế rồi một hôm, tôi được diện kiến
19 Tháng Mười 20209:45 CH(Xem: 210)
Cúng vong linh và cúng cô hồn là tập tục, tín niệm dân gian có từ lâu đời, phổ biến trong đời sống tâm linh, tín ngưỡng của người Việt. Cúng vong linh thường thực hiện vào những ngày kỵ giỗ, con cháu soạn mâm cỗ dâng cúng ông bà cha mẹ và những người thân đã mất. Cúng cô hồntrai chủ phát tâm sắm sửa cơm nước lễ vật
18 Tháng Mười 202012:11 CH(Xem: 258)
Các lời trích dẫn giáo lý của Đức Phật cùng các danh nhân khác thường thấy trên mạng, báo chí và tạp chí đủ loại tại các nước Tây phương. Dường như trong cuộc sống dồn dập tại các nơi này, một số người đôi khi cũng thích đọc một vài câu ngắn gọn nhưng sâu sắc, giúp mình suy nghĩ về xã hội, con người và sự sống nói chung.
17 Tháng Mười 20206:19 CH(Xem: 279)
Với người hành thiền mong muốn có được tri kiến đúng đắn về năm uẩn qua việc thực hành Pháp Duyên Sanh, cuốn sách này chắc chắn sẽ là một tác phẩm đáng chú ý nhất. Nó cũng là một sự bổ sung rất ý nghĩa cho việc hiểu Pháp Duyên Sanh. U Than Daing, tác giả của cuốn sách, đã hoàn thành một sự giải thích rất rõ ràng và thấu đáo
16 Tháng Mười 20207:35 CH(Xem: 242)
Đúng, khi người tu thấy ra sự sinh diệt, vị ngọt và sự nguy hại của các pháp hữu vi sẽ không còn ham muốn chấp trước bất kỳ điều gì ở đời. Như Bồ-tát Siddhattha xuất gia không bao lâu đã chứng đắc vị ngọt của tất cả thiền định hữu vi hữu ngã nhưng khi đã thấy ra định này chỉ tạo sự dính mắc trong sắc ái, vô sắc ái ngài liền từ bỏ.
15 Tháng Mười 20204:39 CH(Xem: 243)
Thầy đã nhận được thư con và đọc nhiều lần lá thư ấy. Thầy rất thương con! Con cũng giống như thầy ngày xưa khi mới bỡ ngỡ bước chân đi tìm đạo, thật cô đơn và bơ vơ, không biết phải đi về đâu nữa. Khổ nhất là cái cảnh nửa đời nửa đạo như thế. Đời thì vừa chán vừa sợ, mà sợ nhất là những đam mê của nó cùng với phiền não
14 Tháng Mười 20203:07 CH(Xem: 320)
Nhiều Phật tử đã suy tưởng quá nhiều về Phật pháp nhưng lại thực hành quá ít. Rõ ràng là, vì thiếu kinh nghiệm trong việc hành trì giữ giới, cũng như thiếu những kết quả của công phu thiền tập, họ đã làm sai lệch giáo pháp với những mộng tưởng của chính họ. Bất hạnh thay, trong số những Phật tử này là những vị giáo thọ.
14 Tháng Mười 202010:00 SA(Xem: 2567)
Một thời Đức Phật ở chùa Kỳ Viên thuộc thành Xá Vệ do Cấp Cô Độc phát tâm hiến cúng. Bấy giờ, Bāhiya là một người theo giáo phái Áo Vải, sống ở vùng đất Suppāraka ở cạnh bờ biển. Ông là một người được thờ phụng, kính ngưỡng, ngợi ca, tôn vinh và kính lễ. Ông là một người lỗi lạc, được nhiều người thần phục.
14 Tháng Mười 20209:01 SA(Xem: 2037)
Nhiều Phật tử suy nghĩ về giáo pháp quá nhiều mà thực hành rất ít. Thiếu những trải nghiệm như thế nào là giữ giới, và thiếu dữ liệu từ những tầng thiền định sâu (Thiền Na- Jhana), vô tình họ đã bóp méo giáo pháp bằng những mơ tưởng viển vông của chính họ. Bài kinh Udana (Ud1.10), ghi lại lời Phật dạy cho Bāhiya, là một bài kinh ngắn
13 Tháng Mười 20209:53 CH(Xem: 302)
Khi tôi chết, tôi không muốn có những nghi lễ phô trương. Tôi đã viết di chúc dặn dò nếu tôi chết trong vòng năm mươi dặm của Trung tâm Thiền quán Bhavana (West Virginia, Hoa Kỳ), những người trong đạo tràng nên thu xếp hỏa táng thân xác tôi và sau đó, tùy ý xử lý tro cốt. Tôi không quan tâm. Nếu tôi chết ở nơi khác, họ có thể thu xếp
13 Tháng Mười 202010:39 SA(Xem: 2824)
Viết tự truyện có lẽ không phải là chuyện một vị tỳ kheo, một nhà sư Phật giáo nên làm, vì các tỳ kheo chúng tôi phải luôn phấn đấu để diệt ngã, không phải để tôn vinh nó. Qua thiền quánchánh niệm chúng tôi muốn tu tập buông bỏ ái luyến, thực hành vô ngã. Vậy thì tại sao tôi lại viết cả một quyển sách về mình?
12 Tháng Mười 202010:53 CH(Xem: 313)
Bài học quý ở đây là: thực sự thực hành + nghe pháp để đối chiếu. Chúng ta chưa bao giờ hiểu đúng cả. Chúng ta chưa bao giờ thực hành đúng cả. Chúng ta chỉ đang tiệm cận dần đến cái đúng. Vì vậy đừng chủ quan. Đừng coi nhẹ những hướng dẫn cơ bản. Thỉnh thoảng cần nghe lại và tìm ra lối thoát cho vấn đề của mình trong đó.
11 Tháng Mười 202011:07 CH(Xem: 335)
Thiền là sự nghỉ ngơi trong tỉnh thức, nghỉ ngơi thật sự cả thân lẫn tâm, con không làm điều gì khác ngoài quan sát, vì vậy không nên ép mình hay đặt một mục tiêu nào cần đạt đến hết. Như con nói, nhiều khi chỉ đơn giản đang ngồi và enjoy với việc ngồi, đó là lúc con không ép mình và khi đó mới là lúc hành thiền đúng nhất đấy con ạ.
08 Tháng Mười 20204:08 CH(Xem: 429)
The Buddha-Dhamma is a moral and philosophical system which expounds a unique path of Enlightenment, and is not a subject to be studied from a mere academic standpoint. The Doctrine is certainly to be studied, more to be practised, and above all to be realized by oneself. Mere learning is of no avail without actual practice.
02 Tháng Mười Hai 201910:13 CH(Xem: 1969)
Nhật Bản là một trong những quốc gia có tỉ lệ tội phạm liên quan đến súng thấp nhất thế giới. Năm 2014, số người thiệt mạng vì súng ở Nhật chỉ là sáu người, con số đó ở Mỹ là 33,599. Đâu là bí mật? Nếu bạn muốn mua súng ở Nhật, bạn cần kiên nhẫnquyết tâm. Bạn phải tham gia khóa học cả ngày về súng, làm bài kiểm tra viết
12 Tháng Bảy 20199:30 CH(Xem: 3641)
Khóa Tu "Chuyển Nghiệp Khai Tâm", Mùa Hè 2019 - Ngày 12, 13, Và 14/07/2019 (Mỗi ngày từ 9:00 AM đến 7:00 PM) - Tại: Andrew Hill High School - 3200 Senter Road, San Jose, CA 95111
12 Tháng Bảy 20199:00 CH(Xem: 5165)
Các Khóa Tu Học Mỗi Năm (Thường Niên) Ở San Jose, California Của Thiền Viện Đại Đăng
22 Tháng Mười 20201:00 CH(Xem: 4841)
Tuy nhiên đối với thiền sinh hay ít ra những ai đang hướng về chân trời rực rỡ ánh hồng giải thoát, có thể nói Kinh Đại Niệm Xứbài kinh thỏa thích nhất hay đúng hơn là bài kinh tối cần, gần gũi nhất. Tối cần như cốt tủy và gần gũi như máu chảy khắp châu thân. Những lời kinh như những lời thiên thu gọi hãy dũng mãnh lên đường
13 Tháng Mười 202010:39 SA(Xem: 2824)
Viết tự truyện có lẽ không phải là chuyện một vị tỳ kheo, một nhà sư Phật giáo nên làm, vì các tỳ kheo chúng tôi phải luôn phấn đấu để diệt ngã, không phải để tôn vinh nó. Qua thiền quánchánh niệm chúng tôi muốn tu tập buông bỏ ái luyến, thực hành vô ngã. Vậy thì tại sao tôi lại viết cả một quyển sách về mình?
08 Tháng Mười 202011:06 SA(Xem: 4228)
Giáo Pháp chắc chắn phải được học, nhưng hơn nữa, phải được thực hành, và trên hết, phải được tự mình chứng ngộ. Học suông mà không thật sự mình thực hành thì không bổ ích. Đức Phật dạy rằng người có pháp học mà không có pháp hành cũng tựa hồ như tai hoa lộng lẫy mầu sắc,
22 Tháng Mười 20201:00 CH(Xem: 4841)
Tuy nhiên đối với thiền sinh hay ít ra những ai đang hướng về chân trời rực rỡ ánh hồng giải thoát, có thể nói Kinh Đại Niệm Xứbài kinh thỏa thích nhất hay đúng hơn là bài kinh tối cần, gần gũi nhất. Tối cần như cốt tủy và gần gũi như máu chảy khắp châu thân. Những lời kinh như những lời thiên thu gọi hãy dũng mãnh lên đường
21 Tháng Mười 202010:42 CH(Xem: 215)
Một lần Đấng Thế Tôn ngụ tại tu viện của Cấp Cô Độc (Anathapindita) nơi khu vườn Kỳ Đà Lâm (Jeta) gần thị trấn Xá Vệ (Savatthi). Vào lúc đó có một vị Bà-la-môn to béo và giàu sang đang chuẩn bị để chủ tế một lễ hiến sinh thật to. Số súc vật sắp bị giết gồm năm trăm con bò mộng, năm trăm con bê đực, năm trăm con bò cái tơ,
20 Tháng Mười 20209:07 CH(Xem: 230)
Tôi sinh ra trong một gia đình thấp hèn, Cực khổ, dăm bữa đói một bữa no. Sinh sống với một nghề hèn mọn: Quét dọn và nhặt hoa héo rơi xuống từ các bệ thờ (của những người Bà-la-môn). Chẳng ai màng đến tôi, mọi người khinh miệt và hay rầy mắng tôi, Hễ gặp ai thì tôi cũng phải cúi đầu vái lạy. Thế rồi một hôm, tôi được diện kiến
14 Tháng Mười 202010:00 SA(Xem: 2567)
Một thời Đức Phật ở chùa Kỳ Viên thuộc thành Xá Vệ do Cấp Cô Độc phát tâm hiến cúng. Bấy giờ, Bāhiya là một người theo giáo phái Áo Vải, sống ở vùng đất Suppāraka ở cạnh bờ biển. Ông là một người được thờ phụng, kính ngưỡng, ngợi ca, tôn vinh và kính lễ. Ông là một người lỗi lạc, được nhiều người thần phục.
11 Tháng Năm 20208:38 CH(Xem: 1671)
một lần Đấng Thế Tôn lưu trú tại bộ tộc của người Koliyan, gần một ngôi làng mang tên là Haliddavasana, và sáng hôm đó, có một nhóm đông các tỳ-kheo thức sớm. Họ ăn mặc áo lót bên trong thật chỉnh tề, khoác thêm áo ấm bên ngoài, ôm bình bát định đi vào làng
08 Tháng Năm 202010:32 CH(Xem: 1598)
"Này Rahula, cũng tương tự như vậy, bất kỳ ai dù không cảm thấy xấu hổ khi cố tình nói dối, thì điều đó cũng không có nghĩa là không làm một điều xấu xa. Ta bảo với con rằng người ấy [dù không xấu hổ đi nữa nhưng cũng không phải vì thế mà] không tạo ra một điều xấu xa.